Sorunun Çözümü
Bu soruyu çözmek için, düzlem, tümsek ve çukur aynalarda cisimlerin görüntü özelliklerini (boyut ve tür) hatırlamamız gerekmektedir.
Verilen grafiklere göre:
- Cisimlerin Aynaya Uzaklığı: P, R ve S cisimlerinin aynalara uzaklıkları eşittir. Bu uzaklığa $d_o$ diyelim.
- Cismin Görüntüsünün Uzunluğu: Cisimler özdeş olduğundan, kendi boyları $h_o$ olsun.
- P cisminin görüntüsünün boyu ($h_{iP}$) cismin boyuna eşittir ($h_{iP} = h_o$).
- R cisminin görüntüsünün boyu ($h_{iR}$) cismin boyundan büyüktür ($h_{iR} > h_o$).
- S cisminin görüntüsünün boyu ($h_{iS}$) cismin boyundan küçüktür ($h_{iS} < h_o$).
Ayna türlerine göre görüntü özellikleri:
- Düzlem Ayna: Görüntü her zaman sanal, düz ve cisimle aynı boydadır ($h_i = h_o$).
- Tümsek Ayna: Görüntü her zaman sanal, düz ve cisimden küçüktür ($h_i < h_o$).
- Çukur Ayna:
- Cisim odak ile ayna arasında ise: Görüntü sanal, düz ve cisimden büyüktür ($h_i > h_o$).
- Cisim merkezde ise: Görüntü gerçek, ters ve cisimle aynı boydadır ($h_i = h_o$).
- Cisim odak ile merkez arasında ise: Görüntü gerçek, ters ve cisimden büyüktür ($h_i > h_o$).
- Cisim merkezin dışında ise: Görüntü gerçek, ters ve cisimden küçüktür ($h_i < h_o$).
Şimdi öğrencilerin yorumlarını inceleyelim:
- Elifsu: "R cisminin görüntüsü düzlem aynada oluştuysa P ve S cisimlerinin görüntüleri tümsek aynada oluşmuştur."
- Grafiğe göre $h_{iR} > h_o$. Düzlem aynada ise $h_i = h_o$ olmalıdır. Elifsu'nun başlangıçtaki varsayımı grafikle çelişmektedir. Bu nedenle yorumu kesinlikle doğru olamaz.
- Selin: "S cisminin görüntüsü düzlem aynada oluştuysa P cisminin görüntüsü tümsek ayna, R cisminin görüntüsü çukur aynada oluşmuştur."
- Grafiğe göre $h_{iS} < h_o$. Düzlem aynada ise $h_i = h_o$ olmalıdır. Selin'in başlangıçtaki varsayımı grafikle çelişmektedir. Bu nedenle yorumu kesinlikle doğru olamaz.
- Kani: "Cisimlerin hepsinin görüntüsü düz ise R cisminin görüntüsü düzlem ayna, P ve S cisimlerinin görüntüleri çukur aynada oluşmuştur."
- Grafiğe göre $h_{iR} > h_o$. Düzlem aynada ise $h_i = h_o$ olmalıdır. Kani'nin R için yaptığı yorum grafikle çelişmektedir. Bu nedenle yorumu kesinlikle doğru olamaz.
- İsmail: "P cisminin görüntüsü düzlem aynada oluştuysa R cisminin görüntüsü çukur ayna, S cisminin görüntüsü tümsek veya çukur aynada oluşmuştur."
- Varsayım: P cisminin görüntüsü düzlem aynada oluştu.
- Düzlem aynada $h_i = h_o$ olur. Grafikte de $h_{iP} = h_o$ olduğu görülmektedir. Bu varsayım grafikle uyumludur.
- Sonuç 1: R cisminin görüntüsü çukur ayna.
- Grafikte $h_{iR} > h_o$ olduğu görülmektedir. Görüntünün cisimden büyük olduğu tek ayna türü çukur aynadır (cisim odak ile ayna arasında veya odak ile merkez arasında ise). Bu nedenle R aynası kesinlikle çukur ayna olmalıdır. Bu kısım doğrudur.
- Sonuç 2: S cisminin görüntüsü tümsek veya çukur aynada oluşmuştur.
- Grafikte $h_{iS} < h_o$ olduğu görülmektedir. Görüntünün cisimden küçük olduğu ayna türleri tümsek ayna (her zaman) veya çukur ayna (cisim merkezin dışında ise) olabilir. Bu nedenle S aynası tümsek veya çukur ayna olabilir. Bu kısım da doğrudur.
İsmail'in varsayımı grafikle uyumlu olup, bu varsayıma dayanarak yaptığı her iki çıkarım da ayna özellikleriyle ve grafik verileriyle kesinlikle doğrudur.
- Varsayım: P cisminin görüntüsü düzlem aynada oluştu.
Bu analizlere göre, İsmail'in yaptığı yorum kesinlikle doğrudur.
Cevap D seçeneğidir.