Sorunun Çözümü
Mustafa'nın deneyinde değişkenler şu şekildedir:
- Bağımsız Değişken: Sıcaklık (Deneyde değiştirilmesi gereken tek faktör)
- Bağımlı Değişken: Çözünme Süresi (Bağımsız değişkene bağlı olarak değişen sonuç)
- Kontrol Edilen Değişkenler: Tanecik Boyutu, Çözücü Miktarı, Çözünen Miktarı (Deney boyunca sabit tutulması gereken faktörler)
Deneyin amacı sıcaklığın çözünme süresi üzerindeki etkisini incelemek olduğundan, 1. düzenek ile 2. düzenek arasında sadece sıcaklık farklı olmalı, diğer tüm faktörler (tanecik boyutu, çözücü miktarı, çözünen miktarı) aynı kalmalıdır.
1. Düzenek: 10 g toz şeker, 25°C'ta 100 mL su
- Çözünen Miktarı: 10 g
- Tanecik Boyutu: Toz şeker
- Sıcaklık: 25°C
- Çözücü Miktarı: 100 mL su
Şimdi 2. düzeneği bu kurallara göre arayalım:
- Çözünen Miktarı aynı kalmalı: 10 g
- Tanecik Boyutu aynı kalmalı: Toz şeker
- Çözücü Miktarı aynı kalmalı: 100 mL su
- Sıcaklık farklı olmalı: 25°C'ten farklı bir değer
Seçenekleri inceleyelim:
- A) 20 g küp şeker, 20°C'ta 100 mL su → Çözünen miktarı ve tanecik boyutu farklı, bu yüzden yanlış.
- B) 10 g küp şeker, 25°C'ta 100 mL su → Tanecik boyutu farklı ve sıcaklık aynı, bu yüzden yanlış.
- C) 20 g toz şeker, 25°C'ta 100 mL su → Çözünen miktarı farklı ve sıcaklık aynı, bu yüzden yanlış.
- D) 10 g toz şeker, 40°C'ta 100 mL su → Çözünen miktarı (10 g), tanecik boyutu (toz şeker) ve çözücü miktarı (100 mL su) aynı kalmış, sadece sıcaklık (40°C) değiştirilmiştir. Bu, deneyin amacına uygun bir düzenektir.
Cevap D seçeneğidir.