Verilen tablodaki bilgilere göre bir deney düzeneği hazırlarken, bilimsel deney prensiplerine uygun hareket etmeliyiz:
- Bağımsız Değişken (Sıcaklık): Deneyde etkisi incelenen ve bizim tarafımızdan değiştirilen değişkendir. Bu durumda, sıcaklık farklı olmalıdır.
- Bağımlı Değişken (Çözünme Hızı): Bağımsız değişkene bağlı olarak değişen ve ölçülen sonuçtur.
- Sabit Tutulan Değişken (Çözünen maddenin tanecik büyüklüğü): Deneyin güvenilir olması için sabit tutulması gereken değişkendir. Tanecik büyüklüğü her iki deney düzeneğinde de aynı olmalıdır. Ayrıca, su miktarı ve çözünen madde miktarı gibi diğer faktörler de sabit tutulmalıdır.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Seçeneği:
- Deney 1: 30°C, 100 mL su, 2 gr toz şeker
- Deney 2: 20°C, 100 mL su, 2 gr toz şeker
Burada sıcaklık (30°C ve 20°C) farklıdır (bağımsız değişken değişmiş). Çözünen maddenin tanecik büyüklüğü (toz şeker) aynıdır (sabit tutulan değişken). Su miktarı (100 mL) ve şeker miktarı (2 gr) da aynıdır. Bu düzenek, sıcaklığın çözünme hızı üzerindeki etkisini incelemek için uygundur.
- B) Seçeneği:
- Deney 1: 30°C, 100 mL su, 2 gr toz şeker
- Deney 2: 20°C, 100 mL su, 2 gr küp şeker
Sıcaklık farklı olsa da, çözünen maddenin tanecik büyüklüğü (toz şeker ve küp şeker) farklıdır. Bu, sabit tutulması gereken bir değişken olduğu için bu düzenek uygun değildir.
- C) Seçeneği:
- Deney 1: 30°C, 100 mL su, 2 gr toz şeker
- Deney 2: 30°C, 100 mL su, 2 gr toz şeker
Her iki deneyde de sıcaklık aynıdır (30°C). Bağımsız değişken olan sıcaklık değişmediği için bu düzenek uygun değildir.
- D) Seçeneği:
- Deney 1: 20°C, 50 mL su, 2 gr toz şeker
- Deney 2: 20°C, 100 mL su, 2 gr toz şeker
Sıcaklık aynıdır (20°C) ve su miktarı (50 mL ve 100 mL) farklıdır. Bağımsız değişken olan sıcaklık değişmediği ve su miktarı gibi başka bir değişken kontrolsüz bir şekilde değiştiği için bu düzenek uygun değildir.
Yukarıdaki analizlere göre, sıcaklığın çözünme hızı üzerindeki etkisini doğru bir şekilde incelemek için sadece A seçeneğindeki deney düzeneği uygundur.
Cevap A seçeneğidir.