Sorunun Çözümü
Verilen soruda, hangi cümlenin kurallı olmadığı sorulmaktadır. Türkçe'de kurallı bir cümlenin temel öğe dizilişi genellikle Özne - Nesne - Yüklem (Ö-N-Y) şeklindedir. Yan tümcecikler ve zarflar genellikle yüklemden önce gelir.
- A) Doğruyu söylemelisin her zaman.
- Bu cümlede yüklem "söylemelisin"dir. "Her zaman" zarf tümlecidir. Kurallı bir cümlede zarf tümleci yüklemden önce gelmelidir. Cümlenin kurallı hali "Her zaman doğruyu söylemelisin." veya "Doğruyu her zaman söylemelisin." şeklinde olmalıdır. "Her zaman" zarf tümlecinin yüklemden sonra gelmesi, bu cümleyi devrik (kuralsız) yapmaktadır.
- B) Bugünün işini yarına erteleme.
- Bu cümlede özne (sen) gizlidir. "Bugünün işini" nesne, "yarına" zarf tümleci, "erteleme" ise yüklemdir. Öğe dizilişi (Sen) + Nesne + Zarf Tümleci + Yüklem şeklindedir ve kurallıdır.
- C) Herkes evinin önünü temizlemelidir.
- Bu cümlede "Herkes" özne, "evinin önünü" nesne, "temizlemelidir" ise yüklemdir. Öğe dizilişi Özne + Nesne + Yüklem şeklindedir ve kurallıdır.
Bu durumda, A seçeneğindeki cümle öğe dizilişi açısından kurallı değildir.
Cevap A seçeneğidir.