Sorunun Çözümü
Tahtada gösterilen oran, bir doğru orantı çözümüdür. Sayılar arasındaki ilişki şu şekildedir:
- 5 ile 7
- 15 ile x
Bu durumda, doğru orantı kuralına göre çapraz çarpım yapılır:
\(5 \times x = 7 \times 15\)
\(5x = 105\)
\(x = \frac{105}{5}\)
\(x = 21\)
Şimdi seçenekleri inceleyelim ve hangisinin doğru orantı ile çözülemeyeceğini bulalım:
- A) 5 kg domates 7 TL ise 15 kg domates kaç TL'dir?
Domates miktarı arttıkça fiyatı da artar. Bu bir doğru orantıdır. (5 kg \(\rightarrow\) 7 TL, 15 kg \(\rightarrow\) x TL. \(x=21\)) - B) 5 işçinin 7 günde sürdüğü tarlayı 15 işçi kaç günde sürer?
İşçi sayısı arttıkça işin bitme süresi azalır. Bu bir ters orantıdır. Ters orantıda düz çarpım yapılır: \(5 \times 7 = 15 \times x \Rightarrow 35 = 15x \Rightarrow x = \frac{35}{15} = \frac{7}{3}\). Bu, tahtadaki yöntemle çözülemez. - C) 5 işçi 7 ekmek tüketirse 15 işçi kaç ekmek tüketir?
İşçi sayısı arttıkça tüketilen ekmek miktarı da artar. Bu bir doğru orantıdır. (5 işçi \(\rightarrow\) 7 ekmek, 15 işçi \(\rightarrow\) x ekmek. \(x=21\)) - D) 5 fareyi beslemek için 7 kg peynir harcanıyorsa 15 fareyi beslemek için kaç kg peynir harcanır?
Fare sayısı arttıkça harcanan peynir miktarı da artar. Bu bir doğru orantıdır. (5 fare \(\rightarrow\) 7 kg, 15 fare \(\rightarrow\) x kg. \(x=21\))
Tahtadaki yöntem doğru orantı problemlerini çözmek için kullanılır. B seçeneği ise bir ters orantı problemidir ve bu yöntemle çözülemez.
Cevap B seçeneğidir.