Sorunun Çözümü
Verilen soruyu adım adım inceleyelim:
- Başlangıç Durumu: X cismi topraklanıyor. Topraklanan bir cisim nötr hale gelir, yani pozitif (+) ve negatif (-) yük sayıları eşit olur.
- Grafiklerde bu durum, turuncu çubuk ($+$ sayısı) ve mavi çubuğun ($-$ sayısı) eşit yüksekliğe sahip olmasıyla gösterilmelidir.
- Fatih, Ulaş, Mürsel ve Hamdi'nin tüm grafikleri başlangıç durumunu doğru göstermektedir.
- 1. İşlem: Yün kumaşa sürtülmüş ebonit çubuk, X cismine dokunduruluyor.
- Yün kumaşa sürtülen ebonit çubuk, yünden elektron alarak negatif yüklenir.
- Negatif yüklü ebonit çubuk nötr X cismine dokundurulduğunda, ebonit çubuktan X cismine elektron (negatif yük) geçişi olur.
- Bu durumda X cismi negatif yüklenir. Pozitif yük sayısı (protonlar hareket etmediği için) değişmezken, negatif yük sayısı artar.
- Grafiklerde: Turuncu çubuk (pozitif yük) başlangıçtakiyle aynı kalmalı, mavi çubuk (negatif yük) artmalı ve turuncu çubuktan daha yüksek olmalıdır.
- Fatih'in grafiği bu durumu yanlış göstermektedir (pozitif ve negatif yükler hala eşit).
- Ulaş, Mürsel ve Hamdi'nin grafikleri bu durumu doğru göstermektedir (mavi çubuk artmış, turuncu çubuk sabit kalmış).
- 2. İşlem: 1. işlem sonucunda negatif yüklü hale gelen X cismine, ipek kumaşa sürtülmüş cam çubuk dokunduruluyor.
- İpek kumaşa sürtülen cam çubuk, ipeğe elektron vererek pozitif yüklenir.
- Negatif yüklü X cismine pozitif yüklü cam çubuk dokundurulduğunda, X cisminden cam çubuğa elektron (negatif yük) geçişi olur.
- Bu durumda X cisminin negatif yük sayısı azalır. Pozitif yük sayısı yine değişmez.
- X cismi, cam çubuğun yük miktarına göre nötr hale gelebilir (negatif yükler pozitif yüklere eşitlenir) veya pozitif yüklü hale gelebilir (negatif yükler pozitif yüklerden daha az hale gelir). Önemli olan negatif yük sayısının azalmasıdır.
- Grafiklerde: Turuncu çubuk (pozitif yük) başlangıçtaki ve 1. işlemdekiyle aynı kalmalı. Mavi çubuk (negatif yük) ise 1. işlemdeki durumuna göre azalmalıdır.
- Ulaş'ın grafiği: Turuncu çubuk sabit kalmış, mavi çubuk 1. işleme göre azalmış ve turuncu çubukla eşitlenmiş (nötr hale gelmiş). Bu olası bir durumdur.
- Mürsel'in grafiği: Turuncu çubuk sabit kalmış, mavi çubuk 1. işleme göre azalmış ve turuncu çubuktan daha düşük hale gelmiş (pozitif yüklü hale gelmiş). Bu da olası bir durumdur.
- Hamdi'nin grafiği: Turuncu çubuk sabit kalmış, ancak mavi çubuk 1. işleme göre *artmış*. Bu durum yanlıştır, negatif yük sayısı azalmalıydı.
Yukarıdaki analizlere göre, Fatih ve Hamdi'nin grafikleri hatalıdır. Ulaş ve Mürsel'in çizdiği grafikler ise fizik kurallarına uygun olası durumları göstermektedir.
Cevap C seçeneğidir.