Sorunun Çözümü
Bu soruyu adım adım çözelim:
- 1. Sürtünme ile elektriklenme prensiplerini belirleyelim:
- Verilen bilgiye göre: Cam çubuk ile ipek kumaş sürtüldüğünde, cam çubuk elektron kaybeder ve pozitif (+) yüklü olur. İpek kumaş elektron kazanır ve negatif (-) yüklü olur.
- Ebonit (plastik) çubuk ile kumaş (yün) sürtüldüğünde ise tam tersi olur: Plastik çubuk elektron kazanır ve negatif (-) yüklü olur. Yün kumaş elektron kaybeder ve pozitif (+) yüklü olur.
- 2. Deneydeki cisimlerin yük durumlarını belirleyelim:
- Plastik tarak yün kazağa sürtülüyor: Plastik tarak negatif (-) yüklü, Yün kazak pozitif (+) yüklü olur.
- Cam tabak ipek eşarba sürtülüyor: Cam tabak pozitif (+) yüklü, İpek eşarp negatif (-) yüklü olur.
- 3. Grafikteki elektroskobun yük durumunu analiz edelim:
- Grafiğe göre, elektroskobun yapraklarında negatif yük miktarı (yeşil) pozitif yük miktarından (turuncu) daha fazladır. Yani yapraklar net olarak negatif (-) yüklüdür.
- Elektroskobun topuzunda ise pozitif yük miktarı (turuncu) negatif yük miktarından (yeşil) daha fazladır. Yani topuz net olarak pozitif (+) yüklüdür.
- Bu durum, nötr bir elektroskoba negatif yüklü bir cisim yaklaştırıldığında (dokundurulmadan) meydana gelen etki ile elektriklenmeyi (indüksiyon) gösterir. Negatif yüklü cisim topuzdaki elektronları yapraklara iter, böylece topuz pozitif, yapraklar negatif olur.
- 4. Seçenekleri değerlendirelim:
- A) Plastik tarak elektroskoba dokunduruluyor: Plastik tarak negatif yüklüdür. Dokunma ile elektriklenmede elektroskobun tamamı (topuz ve yapraklar) negatif yüklü olur. Bu grafikle uyuşmaz.
- B) Cam tabak elektroskoba yaklaştırılıyor: Cam tabak pozitif yüklüdür. Yaklaştırma ile elektriklenmede topuz negatif, yapraklar pozitif yüklü olur. Bu grafikle uyuşmaz.
- C) Plastik tarak elektroskoba yaklaştırılıyor: Plastik tarak negatif yüklüdür. Yaklaştırma ile elektriklenmede negatif yüklü cisim topuzdaki elektronları yapraklara iter. Sonuç olarak topuz pozitif, yapraklar negatif yüklü olur. Bu durum grafikteki yük dağılımı ile tamamen uyuşmaktadır.
- D) Cam tabak elektroskoba dokunduruluyor: Cam tabak pozitif yüklüdür. Dokunma ile elektriklenmede elektroskobun tamamı (topuz ve yapraklar) pozitif yüklü olur. Bu grafikle uyuşmaz.
Bu analizlere göre, grafikteki durumun oluşabilmesi için negatif yüklü plastik tarağın elektroskoba yaklaştırılması gerekmektedir.
Cevap C seçeneğidir.