Verilen deneyi ve öncülleri adım adım inceleyelim:
- Deneyin Temel Prensibi: Sorunun başında belirtildiği gibi, "Birbirine sürtülen iki yalıtkan cisim zıt yüklerle yüklenir." Bu bilgi, öncülleri değerlendirirken temel alınacaktır.
- 1. Aşama: İpek eşarbın ağırlığı 1 N, yün kazağın ağırlığı 5 N olarak ölçülmüştür. Bu, cisimlerin başlangıçtaki kütlelerini belirler.
- 2. Aşama:
- İpek eşarba sürtülen cam bardak, eşarbın altına yaklaştırıldığında dinamometre 1 N yerine 1.1 N göstermiştir. Ağırlığın artması, eşarp ile bardak arasında bir çekme kuvveti olduğunu gösterir.
- Yün kazağa sürtülen plastik kap, kazağın altına yaklaştırıldığında dinamometre 5 N yerine 5.2 N göstermiştir. Ağırlığın artması, kazak ile kap arasında bir çekme kuvveti olduğunu gösterir.
Şimdi öncülleri değerlendirelim:
- I. Bardak ile eşarp; kap ile kazak zıt yüklerle yüklenmiştir.
Deneyin başında verilen temel prensibe göre, birbirine sürtülen yalıtkan cisimler zıt yüklerle yüklenir. Bardak eşarba, kap ise kazağa sürtüldüğü için bu cisim çiftleri zıt yüklerle yüklenecektir. Bu öncül doğrudur.
- II. Zıt yüklü cisimler birbirini çeker.
2. aşamada hem eşarp-bardak çifti hem de kazak-kap çifti arasında çekme kuvveti gözlenmiştir (ağırlık artışı). I. öncülde bu çiftlerin zıt yüklü olduğu belirtildiğine göre, bu gözlem zıt yüklü cisimlerin birbirini çektiğini kanıtlar. Bu öncül doğrudur.
- III. Bardaktan eşarba, kazaktan kaba negatif yükler geçmiştir.
Triboelektrik seriye göre:
- Cam (bardak) ile ipek (eşarp) sürtüldüğünde, cam elektron kaybederek pozitif yüklenir, ipek ise elektron alarak negatif yüklenir. Dolayısıyla, negatif yükler camdan ipeğe geçmiştir.
- Yün (kazak) ile plastik (kap) sürtüldüğünde, yün elektron kaybederek pozitif yüklenir, plastik ise elektron alarak negatif yüklenir. Dolayısıyla, negatif yükler yünden plastiğe geçmiştir.
Bu öncül, yük geçiş yönlerini doğru bir şekilde ifade etmektedir. Bu öncül doğrudur.
Sonuç olarak, verilen üç öncül de deney bilgileri ve temel fizik prensipleriyle uyumludur.
Cevap D seçeneğidir.