Verilen deneyde, öğrenci iki farklı cismi sürtünme yoluyla elektriklemiştir:
- Plastik cetvel: Yün kumaşa sürtüldüğünde elektron alarak negatif (-) yükle yüklenir.
- Cam çubuk: İpek kumaşa sürtüldüğünde elektron kaybederek pozitif (+) yükle yüklenir.
Daha sonra, pozitif yüklü cam çubuk, negatif yüklü plastik cetvele yaklaştırıldığında, cetvelin hareket ettiği gözlemlenir. Bu hareket, yüklü cisimler arasındaki etkileşimden kaynaklanır.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) Zıt yüklü cisimler birbirini çeker.
Plastik cetvel negatif, cam çubuk pozitif yüklüdür. Zıt yüklü oldukları için birbirlerini çekerler. Bu durum, cetvelin hareketini açıklayan temel prensiptir. Dolayısıyla bu ifade, düzeneği açıklayabilir.
- B) Nötr bir cisim, yüklü bir cismi çekebilir.
Deneyde etkileşime giren plastik cetvel ve cam çubuk, sürtünme ile elektriklenmiş, yani yüklü cisimlerdir. Etkileşim, yüklü iki cisim arasında gerçekleşmektedir. Nötr bir cismin yüklü bir cisim tarafından çekilmesi durumu, bu deneydeki temel etkileşimi doğrudan açıklamaz, çünkü burada etkileşen cisimlerden hiçbiri nötr değildir. Dolayısıyla bu ifade, düzeneği açıklayamaz.
- C) Plastik maddeler sürtünme ile "-" yükle yüklenir.
Plastik cetvelin yün kumaşa sürtülerek negatif yükle yüklenmesi, sürtünme ile elektriklenme prensiplerinden biridir. Bu ifade, cetvelin nasıl yüklendiğini açıklayarak deneyin bir parçasını açıklar. Dolayısıyla bu ifade, düzeneği açıklayabilir.
- D) Dokunmadan da iki yüklü cisim arasında elektriklenme yaşanabilir.
Cam çubuk, plastik cetvele "yaklaştırılıyor" ve cetvel hareket ediyor. Bu, yüklü cisimler arasında temas olmadan da elektriksel kuvvetlerin (çekme veya itme) oluşabileceğini gösterir. Bu durum, etkiyle elektriklenme veya elektrostatik kuvvetlerin uzaktan etkileşimi prensibidir. Dolayısıyla bu ifade, düzeneği açıklayabilir.
Sonuç olarak, deneyde etkileşen her iki cisim de yüklü olduğu için, "nötr bir cismin yüklü bir cismi çekmesi" prensibi bu düzeneği açıklamak için uygun değildir.
Cevap B seçeneğidir.