Sorunun Çözümü
Verilen soruyu adım adım inceleyelim:
- X taneciği pozitif yüklüdür.
- M ve N saptırıcı levhalardır.
- Ekran nötrdür ve X taneciği başlangıçta ekranın tam ortasına (O noktasına) düşecek şekilde konumlandırılmıştır.
Şimdi ifadeleri değerlendirelim:
- I. M ve N saptırıcı levhaları aynı yük ile yüklü ise aralarından geçen yüklü X taneciğinin doğrultusu değişmez.
- Eğer M ve N levhaları aynı yükle yüklü ise (örneğin ikisi de pozitif veya ikisi de negatif), levhalar arasında bir elektrik alan oluşmaz.
- Elektrik alan oluşmadığı için, pozitif yüklü X taneciği üzerinde herhangi bir elektrik kuvvet etki etmez.
- Bu durumda, X taneciğinin doğrultusu değişmez ve başlangıçtaki gibi yoluna devam eder.
- Bu ifade doğrudur.
- II. M levhası pozitif N levhası negatif ise X taneciği levhalar arasından geçerken aşağı yönde itilir.
- M levhası pozitif, N levhası negatif olduğunda, levhalar arasında yukarıdan aşağıya doğru bir elektrik alan oluşur (elektrik alan pozitiften negatife doğrudur).
- Pozitif yüklü X taneciği, elektrik alan yönünde bir kuvvete maruz kalır.
- Dolayısıyla, X taneciği aşağı yönde bir kuvvetle itilir ve aşağı doğru sapar.
- Bu ifade doğrudur.
- III. Saptırıcı levhaların yüklü olması durumunda X taneciği kesinlikle ekranın tam ortasına çarpar.
- Saptırıcı levhalar yüklü ise (yani M ve N zıt yüklere sahipse), levhalar arasında bir elektrik alan oluşur.
- Bu elektrik alan, pozitif yüklü X taneciği üzerinde bir kuvvet uygulayarak taneciğin yolunu saptırır.
- Tanecik saptığı için, ekranın tam ortasına (O noktasına) çarpmaz; ya yukarı ya da aşağı yönde saparak farklı bir noktaya çarpar.
- "Kesinlikle ekranın tam ortasına çarpar" ifadesi bu durumda yanlış olur. Taneciğin tam ortasına çarpması için levhaların yüksüz olması veya aynı yükle yüklü olması gerekir ki bu da "yüklü olması durumu" ile çelişir.
- Bu ifade yanlıştır.
Yukarıdaki değerlendirmelere göre, I ve II numaralı ifadeler doğrudur.
Cevap B seçeneğidir.