Sorunun Çözümü
Fotosentezin canlılar için önemini gözlemlemek amacıyla, bitkilerin ürettiği oksijenin ve tükettiği karbondioksitin diğer canlılar üzerindeki etkisini incelememiz gerekir. Bunun için kontrollü bir deney düzeneği kurulmalıdır.
- Deneyin Amacı: Fotosentezin (bitkilerin) diğer canlılar (salyangoz) için oksijen üretimi ve karbondioksit tüketimi yoluyla önemini göstermek.
- Fotosentez İçin Gerekli Koşul: Işık (Aydınlık Ortam). Karanlık ortamda bitkiler fotosentez yapamaz, sadece solunum yapar.
- Kontrol ve Deney Grupları:
- Bir grupta sadece salyangoz olmalı (kontrol), böylece salyangozun tek başına kapalı ortamda ne kadar süre hayatta kalabileceği gözlemlenir (oksijen tüketimi, karbondioksit birikimi).
- Diğer grupta salyangoz ile birlikte fotosentez yapan bir bitki olmalı (deney), böylece bitkinin salyangozun yaşam süresine etkisi gözlemlenir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Karanlık Ortam: Bitki fotosentez yapamaz. Hem bitki hem salyangoz oksijen tüketip karbondioksit üretir. Fotosentezin önemi gözlemlenemez.
- B) Aydınlık Ortam:
- Sol kavanoz: Sadece salyangoz var. Salyangoz solunum yapar, oksijen tüketir ve karbondioksit üretir. Oksijen bittikçe salyangoz zorlanır.
- Sağ kavanoz: Salyangoz ve bitki var. Bitki aydınlık ortamda fotosentez yaparak oksijen üretir ve karbondioksit tüketir. Salyangozun solunumuyla oluşan karbondioksiti kullanır ve salyangoz için oksijen üretir. Bu sayede salyangozun yaşam süresi uzar.
- C) Karanlık Ortam: Bitki fotosentez yapamaz. Fotosentezin önemi gözlemlenemez.
- D) Aydınlık Ortam: Bir kavanozda salyangoz, diğerinde bitki var. Bitkinin fotosentezinin salyangoz üzerindeki doğrudan etkisi bu düzenekte karşılaştırmalı olarak gözlemlenemez.
Bu nedenle, fotosentezin canlılar için önemini en iyi gösteren düzenek, aydınlık ortamda bir salyangozun tek başına olduğu durum ile salyangozun bir bitkiyle birlikte olduğu durumun karşılaştırıldığı B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.