Bir deneyde belirli bir faktörün (bağımsız değişken) etkisini incelemek için, o faktör dışındaki tüm diğer faktörlerin (kontrol değişkenleri) sabit tutulması gerekir. Bu soruda, öğrenci sıcaklığın fotosenteze etkisini incelemek istemektedir. Bu durumda sıcaklık bağımsız değişken olacak, ışık şiddeti, bitki türü, CO2 miktarı gibi diğer faktörler ise sabit tutulacaktır.

Mevcut düzenekler:

• 1. Bitki: Zayıf ışık, Siyah cam (ışık geçirgenliğini azaltır), 25°C
• 2. Bitki: Şiddetli ışık, Şeffaf cam (varsayılan), 25°C

Şimdi seçenekleri inceleyelim:

• A) 1. bitkinin camını şeffaf yapıp 2. bitkinin sıcaklığını düşürmeli: Bu durumda 1. bitkinin ışık şiddeti artar (siyah cam kalktığı için), 2. bitkinin sıcaklığı düşer. Işık şiddetleri hala farklıdır (1. bitki "zayıf ışık" kaynağı, 2. bitki "şiddetli ışık" kaynağı). Hem ışık hem de sıcaklık değiştiği için sıcaklığın etkisi izole edilemez.
• B) 1. bitkinin yapraklarını azaltıp 2. bitkinin ışık şiddetini düşürmeli: 1. bitkinin yapraklarını azaltmak, fotosentez yapan yüzeyi değiştirir ve bu da deneyin kontrolünü bozar. Ayrıca sıcaklık sabit kalır. Sıcaklığın etkisini incelemek için uygun değildir.
• C) 1. bitkinin camını şeffaf yapıp sıcaklığını düşürüp 2. bitkinin ışık şiddetini düşürmeli:
  • 1. bitkinin camını şeffaf yap: 1. bitkiye gelen ışık miktarını artırır. Artık sadece "zayıf ışık" kaynağından gelen ışık engelsiz ulaşır.
  • 2. bitkinin ışık şiddetini düşür: 2. bitkiye gelen "şiddetli ışık" miktarını azaltır.
  • Bu iki değişiklikle, her iki bitkiye de eşit ışık şiddeti (örneğin, her ikisi de "zayıf ışık" alacak şekilde) sağlanabilir.
  • 1. bitkinin sıcaklığını düşür: 1. bitkinin sıcaklığı 25°C'den daha düşük bir değere getirilir (örneğin 15°C). 2. bitkinin sıcaklığı ise 25°C'de kalır.

  Bu durumda, her iki düzenekte de ışık şiddeti sabit tutulmuş olurken, sıcaklık farklılaştırılmış olur (1. bitki düşük sıcaklık, 2. bitki 25°C). Bu, sıcaklığın fotosentez üzerindeki etkisini incelemek için ideal bir deney düzeneği sağlar.

• D) 1. bitkinin sıcaklığını düşürüp 2. bitkinin camını siyah kağıt ile kaplamalı: 1. bitkinin sıcaklığı düşer. 2. bitkinin camını siyah kağıtla kaplamak, 2. bitkiye gelen ışığı neredeyse tamamen keser. Bu durumda hem ışık şiddetleri (1. bitki zayıf ışık, 2. bitki neredeyse hiç ışık) hem de sıcaklıklar farklı olur. Sıcaklığın etkisi izole edilemez.

Yukarıdaki analizlere göre, sıcaklığın fotosenteze etkisini incelemek için ışık şiddetinin sabit tutulup sadece sıcaklığın değiştirilmesi gereken koşulları en iyi sağlayan seçenek C'dir.

Cevap C seçeneğidir.