Sorunun Çözümü
Bu soruyu adım adım inceleyelim:
1. Düzenekteki Temel Süreçler:
- Fare, solunum yapar. Solunumda oksijen (\(O_2\)) tüketilir ve karbondioksit (\(CO_2\)) üretilir.
- Şişenin içindeki gaz miktarı (ve dolayısıyla basınç) değiştiğinde, renkli sıvı 1 veya 2 yönünde hareket eder.
- Basınç azalırsa, sıvı şişeye doğru (1 yönü) hareket eder.
- Basınç artarsa, sıvı şişeden dışarı doğru (2 yönü) hareket eder.
2. Seçenekleri İnceleyelim:
A) Yeşil Bitki, Hareket Yönü 1:
- Ortam aydınlık olduğu için yeşil bitki hem fotosentez hem de solunum yapar. Fare de solunum yapar.
- Eğer bitkinin fotosentez hızı, fare ve bitkinin toplam solunum hızından daha az ise, yani net oksijen tüketimi veya net karbondioksit emilimi (toplam gaz miktarında azalma) olursa, basınç düşer ve sıvı 1 yönünde hareket edebilir. Bu durum mümkündür (örneğin, bitki küçükse veya ışık şiddeti düşükse).
B) Yeşil Bitki, Hareket Yönü 2:
- Ortam aydınlık olduğu için yeşil bitki fotosentez yapar.
- Eğer bitkinin fotosentez hızı, fare ve bitkinin toplam solunum hızından daha fazla ise, yani net oksijen üretimi olursa, şişedeki gaz miktarı artar, basınç yükselir ve sıvı 2 yönünde hareket edebilir. Bu durum mümkündür (örneğin, bitki büyükse ve ışık şiddeti yüksekse).
C) Kireç Suyu, Hareket Yönü 1:
- Kireç suyu (\(Ca(OH)_2\)), karbondioksiti (\(CO_2\)) emer (\(Ca(OH)_2 + CO_2 \rightarrow CaCO_3 + H_2O\)).
- Fare solunum yaparak \(O_2\) tüketir ve \(CO_2\) üretir.
- Üretilen \(CO_2\), kireç suyu tarafından emilir.
- Dolayısıyla, şişenin içinde sadece \(O_2\) tüketimi gerçekleşmiş gibi olur (çünkü üretilen \(CO_2\) hemen ortamdan uzaklaştırılır).
- Gaz miktarı azaldığı için basınç düşer ve sıvı 1 yönünde hareket eder. Bu durum mümkündür.
D) Kireç Suyu, Hareket Yönü 2:
- Yukarıda açıklandığı gibi, kireç suyu varken fare \(O_2\) tüketir ve ürettiği \(CO_2\) kireç suyu tarafından emilir.
- Bu durumda, şişenin içindeki toplam gaz miktarı her zaman azalır (net \(O_2\) tüketimi ve \(CO_2\) emilimi).
- Gaz miktarı azaldığı için basınç düşer. Basıncın düşmesi, sıvının 1 yönünde hareket etmesine neden olur.
- Sıvının 2 yönünde hareket etmesi (basınç artışı) bu koşullar altında imkansızdır.
Bu nedenle, kireç suyu varken renkli sıvının 2 yönünde hareket etmesi söz konusu olamaz.
Cevap D seçeneğidir.