Şekildeki kaldıraç dengede olduğuna göre, moment prensibini uygulamalıyız. Moment, kuvvet ile destek noktasına olan dik uzaklığın çarpımıdır. Kuvvet, kovanın ve içindeki sıvının toplam ağırlığıdır.
- Destek noktasına uzaklıklar:
- K kovası için uzaklık ($d_K$) = 2 birim
- L kovası için uzaklık ($d_L$) = 4 birim
- Kuvvetler:
- K kovasının toplam ağırlığı ($G_K$) = $(m_K + m_{kova}) \cdot g$
- L kovasının toplam ağırlığı ($G_L$) = $(m_L + m_{kova}) \cdot g$
Burada $m_K$ ve $m_L$ sıvı kütleleri, $m_{kova}$ ise özdeş kovanın kütlesidir. $g$ yerçekimi ivmesidir.
Denge koşulu: Sol taraftaki moment = Sağ taraftaki moment
$(m_K + m_{kova}) \cdot g \cdot d_K = (m_L + m_{kova}) \cdot g \cdot d_L$
$(m_K + m_{kova}) \cdot 2 = (m_L + m_{kova}) \cdot 4$
$2m_K + 2m_{kova} = 4m_L + 4m_{kova}$
$2m_K = 4m_L + 2m_{kova}$
$m_K = 2m_L + m_{kova}$
Şimdi öncülleri değerlendirelim:
I. K kovasının içinde daha çok su vardır.
- Yukarıdaki denge denkleminden $m_K = 2m_L + m_{kova}$ sonucunu elde ettik.
- $m_L$ ve $m_{kova}$ pozitif kütleler olduğundan, $m_K$ kesinlikle $m_L$'den büyüktür. Hatta $m_K$, $2m_L$'den ve $m_{kova}$'dan daha büyüktür.
- Bu durumda K kovasının içindeki sıvı kütlesi L kovasının içindeki sıvı kütlesinden fazladır.
- Yorum I: Doğru
II. Kovalar birer birim desteğe yaklaştırılırsa, denge bozulmaz.
- Yeni uzaklıklar:
- K kovası için yeni uzaklık ($d'_K$) = $2 - 1 = 1$ birim
- L kovası için yeni uzaklık ($d'_L$) = $4 - 1 = 3$ birim
- Yeni momentleri kontrol edelim:
- Sol Moment = $(m_K + m_{kova}) \cdot 1$
- Sağ Moment = $(m_L + m_{kova}) \cdot 3$
- $m_K = 2m_L + m_{kova}$ ifadesini sol moment denkleminde yerine koyalım:
- Sol Moment = $( (2m_L + m_{kova}) + m_{kova} ) \cdot 1 = 2m_L + 2m_{kova}$
- Şimdi sol ve sağ momentleri karşılaştıralım:
- Sol Moment = $2m_L + 2m_{kova}$
- Sağ Moment = $3m_L + 3m_{kova}$
- Görüldüğü gibi, $3m_L + 3m_{kova}$ değeri $2m_L + 2m_{kova}$ değerinden daha büyüktür (çünkü $m_L$ ve $m_{kova}$ pozitif değerlerdir).
- Yani, Sağ Moment > Sol Moment olacaktır. Bu durumda kaldıraç L tarafına doğru eğilecek ve denge bozulacaktır.
- Yorum II: Yanlış
Sonuç olarak, I. yorum doğru, II. yorum yanlıştır.
Cevap B seçeneğidir.