Sorunun Çözümü
Verilen deney ve gözlemleri adım adım inceleyelim:
- Kuyruk yağı gözlemi:
- Donmuş kavurma (katı kuyruk yağı) ocakta ısıtılınca eriyerek sıvı hale geçmiştir. Bu, kuyruk yağının ısı alarak hal değiştirdiğini gösterir.
- Yemek sonrası mutfakta bırakılan tavadaki sıvı yağ katılaşmıştır. Bu, kuyruk yağının ortamdan ısı vererek hal değiştirdiğini gösterir.
- Ayçiçek yağı deneyi:
- Ayçiçek yağı buzluğa konulunca donarak katı hale geçmiştir. Bu, ayçiçek yağının ortamdan ısı vererek hal değiştirdiğini gösterir.
- Buzluktan çıkarılıp mutfak masasına bırakılınca sıvılaşmıştır. Bu, ayçiçek yağının ortamdan ısı alarak hal değiştirdiğini gösterir.
Şimdi Selen'in yaptığı yorumları değerlendirelim:
- I. Isı kaynağından ya da ortamdan ısı alan maddeler hâl değiştirebilir.
- Kuyruk yağı ocaktan ısı alarak erimiş, ayçiçek yağı mutfak masasından ısı alarak sıvılaşmıştır. Bu gözlemler, maddelerin ısı alarak hal değiştirebileceğini destekler.
- Bu ifade doğrudur.
- II. Ayçiçek yağı ve kuyruk yağının donma sıcaklığı oda sıcaklığının üzerinde olabilir.
- Kuyruk yağı mutfakta (oda sıcaklığında) katılaştığına göre, donma sıcaklığı oda sıcaklığının üzerinde veya oda sıcaklığına yakın olmalıdır.
- Ancak ayçiçek yağı mutfak masasında (oda sıcaklığında) sıvı halde kalmıştır. Bu da ayçiçek yağının donma sıcaklığının oda sıcaklığının altında olduğunu gösterir.
- İfade "Ayçiçek yağı ve kuyruk yağının" donma sıcaklığının oda sıcaklığının üzerinde olabileceğini belirttiği için, ayçiçek yağı kısmı bu ifadeyi yanlış kılar.
- III. Ayçiçek yağının erime sıcaklığı $0 \text{ °C}$ nin altında olabilir.
- Ayçiçek yağı buzlukta donmuştur. Buzluk sıcaklığı genellikle $0 \text{ °C}$'nin altındadır (örneğin $-18 \text{ °C}$).
- Bir maddenin buzlukta donabilmesi için donma noktasının buzluk sıcaklığında veya üzerinde olması gerekir. Eğer ayçiçek yağı $-5 \text{ °C}$ gibi bir sıcaklıkta donuyorsa, erime sıcaklığı da $-5 \text{ °C}$ olacaktır ki bu da $0 \text{ °C}$'nin altındadır. Mutfak masasında (oda sıcaklığı, $0 \text{ °C}$'nin çok üzerinde) erimesi de bu durumu destekler.
- Bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki değerlendirmelere göre, I ve III numaralı yorumlar doğrudur.
Cevap C seçeneğidir.