Sorunun Çözümü
Yücel'in modelini inceleyelim:
- Tepkimeye Girenler (Reaktanlar):
- 1 adet çizgili atom (merkezde) ve 4 adet artı işaretli atomdan oluşan molekül.
- 2 adet, her biri 2 adet noktalı atomdan oluşan molekül.
Toplam atom sayısı ve cinsi:
- Çizgili atom: 1
- Artı işaretli atom: 4
- Noktalı atom: $2 \times 2 = 4$
- Tepkime Sonucu Oluşanlar (Ürünler):
- 1 adet çizgili atom (merkezde) ve 2 adet noktalı atomdan oluşan molekül.
- 1 adet, 2 adet siyah atom (merkezde) ve 4 adet artı işaretli atomdan oluşan molekül.
Toplam atom sayısı ve cinsi:
- Çizgili atom: 1
- Noktalı atom: 2
- Siyah atom: 2
- Artı işaretli atom: 4
Şimdi reaktanlardaki ve ürünlerdeki atom sayılarını ve cinslerini karşılaştıralım:
- Çizgili atom: Reaktanlarda 1, Ürünlerde 1. (Korunmuş)
- Artı işaretli atom: Reaktanlarda 4, Ürünlerde 4. (Korunmuş)
- Noktalı atom: Reaktanlarda 4, Ürünlerde 2. (Korunmamış - 2 adet noktalı atom eksik)
- Siyah atom: Reaktanlarda 0, Ürünlerde 2. (Korunmamış - 2 adet siyah atom yoktan var olmuş)
Bu karşılaştırmaya göre:
- A) Modelde kütle korunmamıştır. Atom cinsi ve sayısı korunmadığı için kütle de korunmamıştır. Bu bir hatadır.
- B) Modelde atom sayısı korunmuştur. Reaktanlarda toplam atom sayısı $1+4+4=9$. Ürünlerde toplam atom sayısı $1+2+2+4=9$. Toplam atom sayısı korunmuştur. Dolayısıyla bu bir hata değildir.
- C) Modelde atom cinsi korunmamıştır. Noktalı atomların sayısı azalmış ve siyah atomlar yoktan var olmuştur. Bu, atom cinslerinin korunmadığını gösterir. Kimyasal tepkimelerde atomlar yok olmaz, var olmaz veya başka bir atom cinsine dönüşmez, sadece yeniden düzenlenirler. Bu, modeldeki temel hatadır.
- D) Modelde molekül sayısı korunmamıştır. Reaktanlarda 3 molekül (1 büyük + 2 küçük), Ürünlerde 2 molekül (1 büyük + 1 büyük). Molekül sayısı korunmamıştır. Bu da bir hatadır, ancak atom cinsinin korunmaması daha temel bir hatadır.
En temel hata, atomların cinslerinin korunmamasıdır. Noktalı atomların bir kısmının kaybolması ve siyah atomların ortaya çıkması, kimyasal tepkime tanımına aykırıdır.
Cevap C seçeneğidir.