Sorunun Çözümü
Verilen kavram haritasında, maddenin değişimleri iki ana başlık altında incelenmektedir:
- Fiziksel Değişim: Maddenin sadece dış görünüşünde meydana gelen, kimyasal yapısını değiştirmeyen değişimlerdir. Yeni madde oluşmaz. (Örnek: Hal değişimi, yırtılma, kesilme, doğranma)
- Kimyasal Değişim: Maddenin iç yapısında meydana gelen, kimyasal özelliklerini değiştiren ve yeni maddelerin oluştuğu değişimlerdir. Geri dönüşü genellikle zordur. (Örnek: Yanma, çürüme, paslanma, fotosentez)
Haritada K kutucuğu fiziksel değişime, L kutucuğu ise kimyasal değişime örnek olmalıdır. Soruda K ve L ile gösterilen kutucuklara aşağıdakilerden hangisinin yazılamayacağı sorulmaktadır. Her seçeneği inceleyelim:
- A) K: Yemeğin bozulması / L: Mumun erimesi
- Yemeğin bozulması: Bu bir kimyasal değişimdir (çürüme, yeni maddeler oluşur). Dolayısıyla K kutucuğuna (Fiziksel Değişim örneği) yazılamaz.
- Mumun erimesi: Bu bir fiziksel değişimdir (hal değişimi). Dolayısıyla L kutucuğuna (Kimyasal Değişim örneği) yazılamaz.
- Bu seçenekteki her iki örnek de yanlış sınıflandırılmıştır. Bu nedenle A seçeneği K ve L kutucuklarına yazılamaz.
- B) K: Domatesin doğranması / L: Yaprağın sararması
- Domatesin doğranması: Fiziksel değişimdir (sadece şekil değişir). K kutucuğuna yazılabilir.
- Yaprağın sararması: Kimyasal değişimdir (pigment değişimi). L kutucuğuna yazılabilir.
- C) K: Odunun kesilmesi / L: Kömürün yanması
- Odunun kesilmesi: Fiziksel değişimdir (sadece boyut değişir). K kutucuğuna yazılabilir.
- Kömürün yanması: Kimyasal değişimdir (yanma olayı, yeni maddeler oluşur). L kutucuğuna yazılabilir.
- D) K: Kağıdın yırtılması / L: Fotosentez
- Kağıdın yırtılması: Fiziksel değişimdir (sadece şekil değişir). K kutucuğuna yazılabilir.
- Fotosentez: Kimyasal değişimdir (bitkilerin besin üretmesi). L kutucuğuna yazılabilir.
Yukarıdaki analizlere göre, A seçeneğindeki "Yemeğin bozulması" fiziksel değişim değil kimyasal değişimdir ve "Mumun erimesi" kimyasal değişim değil fiziksel değişimdir. Bu nedenle A seçeneği K ve L kutucuklarına yazılamaz.
Cevap A seçeneğidir.