Sorunun Çözümü
Öğrencilerin sorularına "evet" cevabı veren bir kişi, bu sorulara yönelik kimyasal değişimleri örneklerle açıklamalıdır.
- Birinci soru: "Isı etkisiyle maddenin kimliğinde bir değişiklik oluşturulabilir mi?" Bu soru, ısının kimyasal değişime neden olup olamayacağını sorgular. Cevap evet ise, ısı ile gerçekleşen kimyasal değişim örnekleri verilmelidir.
- İkinci soru: "Gaz çıkışı kimyasal değişim özelliklerinden midir?" Bu soru, gaz çıkışının bir kimyasal reaksiyon belirtisi olup olmadığını sorgular. Cevap evet ise, gaz çıkışının gözlemlendiği kimyasal değişim örnekleri verilmelidir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Yoğurdun mayalanması, elmanın çürümesi: Her ikisi de kimyasal değişimdir ancak birincil olarak ısı etkisiyle gerçekleşmezler (bakteriyel veya oksidatif süreçlerdir). Gaz çıkışı her zaman belirgin değildir.
- B) Yemeğin pişirilmesi, kağıdın yanması:
- Yemeğin pişirilmesi: Isı etkisiyle gerçekleşen bir kimyasal değişimdir (proteinlerin denatürasyonu, Maillard reaksiyonu vb.). Maddenin kimliği değişir.
- Kağıdın yanması: Isı etkisiyle başlayan ve devam eden bir kimyasal değişimdir (yanma). Bu süreçte kağıt kül ve gaza (karbondioksit, su buharı) dönüşür, yani gaz çıkışı belirgin bir özelliktir.
- C) Saç boyatılması, sütün ekşimesi: Saç boyatılması kimyasal bir değişimdir ancak ısı etkisiyle değil, kimyasal reaktiflerle olur. Sütün ekşimesi de bakteriyel bir süreçtir, ısı ana etken değildir. Gaz çıkışı her zaman belirgin değildir.
- D) Demirin paslanması, kağıdın sararması: Her ikisi de kimyasal değişimdir (oksidasyon) ancak birincil olarak ısı etkisiyle gerçekleşmezler (oksijen ve nem/ışık ana etkenlerdir). Gaz çıkışı gözlenmez.
Bu durumda, "Yemeğin pişirilmesi" ısı etkisiyle gerçekleşen kimyasal değişime, "Kağıdın yanması" ise hem ısı etkisiyle gerçekleşen kimyasal değişime hem de gaz çıkışı özelliğine iyi birer örnektir.
Cevap B seçeneğidir.