Özgür ve Seçil'in amacı, "Sıvı basıncının sıvının cinsi ile ilişkisini keşfetmek"tir. Bilimsel bir deneyde, incelenmek istenen değişken (bağımsız değişken) dışındaki tüm diğer değişkenler (kontrol değişkenleri) sabit tutulmalıdır. Bu durumda, bağımsız değişken sıvının cinsi (su ve alkol) olmalıdır. Diğer tüm koşullar aynı tutulmalıdır.
- Özgür'ün Düzenlemesi:
- Sıvı: Su
- Delik konumu: Şişe tabanından 5 cm yukarıda
- Şişe kapağı: Açık (ağzına kadar doldurulduğu ve fışkırma mesafesi ölçüldüğü için atmosfer basıncına açık olduğu varsayılır)
- Seçil'in Düzenlemesi:
- Sıvı: Alkol
- Delik konumu: Şişe tabanından 10 cm yukarıda
- Şişe kapağı: Kapalı
Amaca ulaşmak için, sıvının cinsi dışındaki tüm koşulların aynı olması gerekir. Bu durumda, Seçil'in düzenlemesinde Özgür'ün düzenlemesine göre farklı olan delik konumu ve şişe kapağı durumu düzeltilmelidir:
- Delik konumu: Özgür'de 5 cm, Seçil'de 10 cm. Seçil'in deliği 5 cm'ye getirilmelidir.
- Şişe kapağı: Özgür'de açık, Seçil'de kapalı. Seçil'in şişe kapağı açılmalıdır.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Seçil'in kurduğu düzenekte, şişenin kapağını açıp alkol yerine su doldurması yeterlidir.
Alkol yerine su doldurmak, iki düzenekte de aynı sıvının kullanılmasına neden olur ve sıvının cinsinin etkisini araştırmayı engeller.
- B) Seçil'in kurduğu düzenekte, şişeye açtığı A deliğini şişenin tabanından 5 cm yukarıdan açması ve şişenin kapağını açması yeterlidir.
Bu seçenek, Seçil'in deliğini Özgür'ünkiyle aynı yüksekliğe (5 cm) getirir ve şişe kapağını açarak her iki düzenekte de atmosfer basıncının etkisini eşitler. Böylece tek değişken sıvının cinsi (su ve alkol) kalır ve deney amacına uygun hale gelir.
- C) Özgür'ün kurduğu düzenekte, şişeye açtığı A deliğini şişenin tabanından 10 cm yukarıdan açması yeterlidir.
Bu durumda Özgür'ün deliği 10 cm olur, ancak Seçil'in şişesi kapalı kalır. Koşullar yine eşitlenmemiş olur.
- D) Özgür'ün kurduğu düzenekte, şişeye su yerine alkol doldurması yeterlidir.
Su yerine alkol doldurmak, iki düzenekte de aynı sıvının kullanılmasına neden olur ve sıvının cinsinin etkisini araştırmayı engeller.
Doğru cevap B seçeneğidir.