Sorunun Çözümü
Verilen çaprazlama etkinliğini adım adım inceleyelim:
- Aşama 1: Saf beyaz ve saf mor çiçekli bezelyeler elde ediliyor.
- Mor çiçek rengini 'M', beyaz çiçek rengini 'm' ile gösterelim.
- Saf mor: MM
- Saf beyaz: mm
- Aşama 2: Aşama 1'deki saf beyaz (mm) ile saf mor (MM) çaprazlanıyor. Oluşan tüm bitkiler mor çiçek renginde oluyor.
- Çaprazlama: MM x mm
- Yavrular (F1 kuşağı): Mm (hepsi mor fenotipli)
- Bu sonuç, mor rengin beyaza baskın olduğunu gösterir.
- Aşama 3: Aşama 2'de elde edilen mor çiçekli bezelyelerden (F1 kuşağı, yani Mm) iki tanesi çaprazlanıyor. Oluşan bitkilerden biri beyaz, diğer üçü mor çiçekli oluyor.
- Çaprazlama: Mm x Mm
- Yavrular (F2 kuşağı): 1 MM (mor), 2 Mm (mor), 1 mm (beyaz)
- Fenotip oranı: 3 mor : 1 beyaz
- Genotip oranı: 1 MM : 2 Mm : 1 mm
Şimdi verilen ifadeleri değerlendirelim:
- I. Bezelyelerdeki çiçek rengi karakterinde mor rengin baskın, beyaz rengin ise çekinik olduğu bilgisini destekler.
- Aşama 2'de saf mor (MM) ile saf beyaz (mm) çaprazlandığında, tüm yavruların (F1) mor (Mm) olması, mor rengin baskın, beyaz rengin ise çekinik olduğunu açıkça gösterir.
- Bu ifade doğrudur.
- II. Aşama 3'ün sonunda elde edilen bezelyelerin fenotip oranları, aşama 3'ün başında çaprazlanan bezelyelerin melez genotipli olduğunu gösterir.
- Aşama 3'ün sonunda elde edilen fenotip oranı 3 mor : 1 beyazdır. Bu oran, iki melez (heterozigot) bireyin (Mm x Mm) çaprazlanması sonucunda elde edilen klasik Mendel oranını temsil eder.
- Aşama 3'ün başında çaprazlanan bezelyeler Aşama 2'den gelen F1 bireyleridir ve hepsi Mm genotiplidir (melez). Dolayısıyla, 3:1 fenotip oranı, çaprazlanan ebeveynlerin melez olduğunu doğrular.
- Bu ifade doğrudur.
- III. Aşama 2'de üretilen bezelyelerden uygun olanlar seçilerek, aşama 3'te elde edilen sonuçtan farklı genotip ve fenotipte sonuç elde edilebilir.
- Aşama 2'de üretilen tüm bezelyeler F1 kuşağıdır ve genotipleri Mm'dir (mor fenotipli).
- Eğer "Aşama 2'de üretilen bezelyelerden uygun olanlar seçilerek" ifadesi, Aşama 2'deki F1 bireyleri arasından iki tanesinin seçilip çaprazlanması anlamına geliyorsa, bu çaprazlama her zaman Mm x Mm olacaktır. Mm x Mm çaprazlamasının sonucu ise Aşama 3'te elde edilenle (3 mor : 1 beyaz fenotip, 1 MM : 2 Mm : 1 mm genotip) aynıdır.
- Bu durumda, Aşama 3'ten farklı bir sonuç elde etmek mümkün değildir.
- Bu ifade yanlıştır.
Yukarıdaki değerlendirmelere göre, I ve II numaralı ifadeler doğrudur.
Cevap A seçeneğidir.