Sorunun Çözümü
Verilen problemde rüzgar şiddetinin basınç farkı ve mesafeye bağlılığı incelenmektedir. Rüzgar şiddeti, basınç farkı ile doğru orantılı, mesafeyle ters orantılıdır. Bu bilgiyi kullanarak her bir ifadeyi değerlendirelim.
- Basınç Farkları ve Rüzgar Şiddeti Faktörleri (WIF) Hesaplaması:
- Şekil 1 (K-L):
- Basınç farkı \( \Delta P_{K-L} = |1028 \text{ mb} - 1012 \text{ mb}| = 16 \text{ mb} \)
- Mesafe = \( 2a \) metre
- Rüzgar Şiddeti Faktörü \( WIF_{K-L} = \frac{16}{2a} = \frac{8}{a} \)
- Şekil 2 (M-N):
- Basınç farkı \( \Delta P_{M-N} = |1024 \text{ mb} - 990 \text{ mb}| = 34 \text{ mb} \)
- Mesafe = \( a \) metre
- Rüzgar Şiddeti Faktörü \( WIF_{M-N} = \frac{34}{a} \)
- Şekil 3 (P-R):
- Basınç farkı \( \Delta P_{P-R} = |1026 \text{ mb} - 1000 \text{ mb}| = 26 \text{ mb} \)
- Mesafe = \( a \) metre
- Rüzgar Şiddeti Faktörü \( WIF_{P-R} = \frac{26}{a} \)
- I. İfadeyi Değerlendirme: Rüzgar şiddetleri arasındaki sıralama M-N > R-P > K-L şeklindedir.
- Hesapladığımız WIF değerlerini karşılaştıralım:
- \( WIF_{M-N} = \frac{34}{a} \)
- \( WIF_{P-R} = \frac{26}{a} \)
- \( WIF_{K-L} = \frac{8}{a} \)
- Bu değerlere göre sıralama: \( \frac{34}{a} > \frac{26}{a} > \frac{8}{a} \), yani M-N > P-R > K-L.
- Bu ifade doğrudur.
- II. İfadeyi Değerlendirme: Yüksek basınçlı bölgeden alçak basınçlı bölgeye doğru rüzgar oluşur.
- Şekil 1'de K (1028 mb) yüksek basınç, L (1012 mb) alçak basınçtır ve rüzgar K'den L'ye doğrudur.
- Şekil 2'de M (1024 mb) yüksek basınç, N (990 mb) alçak basınçtır ve rüzgar M'den N'ye doğrudur.
- Şekil 3'te P (1000 mb) alçak basınç, R (1026 mb) yüksek basınçtır. Diyagramdaki ok P'den R'ye doğru gösterse de, rüzgarın fiziksel olarak yüksek basınçtan alçak basınca doğru estiği temel bir kuraldır. İlk iki şekil bu kuralı desteklemektedir. Bu nedenle, bu ifade genel bir bilimsel ilke olarak doğrudur. Şekil 3'teki okun yönü, bu temel ilke göz önüne alındığında bir hata olarak kabul edilebilir veya sadece rüzgarın varlığını belirtmek için kullanılmıştır.
- III. İfadeyi Değerlendirme: Şekil 1 ve Şekil 2'ye bakılarak, rüzgarın şiddetinin bölgeler arasındaki basınç farklılığına bağlılığı anlaşılabilir.
- Şekil 1 (K-L): Basınç farkı \( 16 \text{ mb} \), mesafe \( 2a \).
- Şekil 2 (M-N): Basınç farkı \( 34 \text{ mb} \), mesafe \( a \).
- Rüzgar şiddetinin basınç farkına bağlılığını anlamak için, mesafenin sabit tutulması ve sadece basınç farkının değiştirilmesi gerekir (veya tam tersi). Ancak Şekil 1 ve Şekil 2'de hem basınç farkı hem de mesafe farklıdır. Bu nedenle, sadece bu iki şekle bakarak rüzgar şiddetinin basınç farkına bağlılığı net bir şekilde anlaşılamaz. (Örneğin, Şekil 2 ve Şekil 3 karşılaştırılsaydı, mesafe sabit olduğu için basınç farkının etkisi anlaşılabilirdi.)
- Bu ifade yanlıştır.
Yukarıdaki değerlendirmelere göre, I ve II numaralı ifadeler doğrudur.
Cevap B seçeneğidir.