Sorunun Çözümü
Verilen soruda, Dünya'nın Güneş karşısındaki konumu ve farklı bölgelerdeki gölge boylarını gösteren bir grafik bulunmaktadır. Öğrencilerin yorumlarını değerlendirerek doğru olanı bulmalıyız.
- Görsel Analizi: Dünya'nın eğik ekseni ve Güneş ışınları gösterilmiştir. K noktası Yengeç Dönencesi'nde (Kuzey Yarım Küre), L noktası Ekvator'da, M noktası ise Oğlak Dönencesi'ndedir (Güney Yarım Küre). Görseldeki Güneş ışınlarının geliş açısı, Oğlak Dönencesi'ne (M noktası) daha dik geldiğini düşündürebilir, bu da 21 Aralık tarihine işaret eder. Ancak, bu durum bar grafiği ile çelişmektedir.
- Bar Grafik Analizi: Bar grafik, M, L ve K ülkelerindeki aynı saatteki gölge boylarını göstermektedir. Grafiğe göre gölge boyları şu şekildedir: Gölge(M) > Gölge(L) > Gölge(K). Yani, K noktasında gölge boyu en kısadır.
- Gölge Boyu ve Güneş Işınlarının Geliş Açısı İlişkisi: Güneş ışınları bir yere ne kadar dik (90 dereceye yakın) gelirse, gölge boyu o kadar kısa olur. Güneş ışınları ne kadar eğik gelirse, gölge boyu o kadar uzun olur.
- Grafikten Çıkarım: Bar grafiğe göre K noktasında gölge boyu en kısa olduğuna göre, Güneş ışınları K noktasına (Yengeç Dönencesi, Kuzey Yarım Küre) en dik açıyla gelmektedir. Bu durum, Kuzey Yarım Küre'de yaz mevsiminin yaşandığı 21 Haziran tarihine işaret eder.
- Öğrenci Yorumlarının Değerlendirilmesi:
- Yasin: "Güneş ışınlarının Oğlak Dönencesi'ne dik olarak gelmesi grafikteki durumun oluşmasına neden olur." Eğer Güneş ışınları Oğlak Dönencesi'ne (M) dik gelseydi, M noktasında gölge boyu en kısa olurdu. Ancak grafikte M noktasında gölge boyu en uzundur. Bu nedenle Yasin'in yorumu yanlıştır.
- Suna: "Güneş ışınları Kuzey Yarım Küre'ye dik ve dike yakın geldiği için Kuzey Yarım Küre'de gölge boyu en kısadır." Bar grafiğe göre K noktasında (Kuzey Yarım Küre) gölge boyu en kısadır. Bu da Güneş ışınlarının Kuzey Yarım Küre'ye dik veya dike yakın geldiğini gösterir. Suna'nın yorumu grafikle uyumludur.
- Şirin: "Güneş ışınlarının dik geldiği yerlerde gölge boyu büyük, eğik geldiği yerlerde ise gölge boyu daha küçüktür." Bu ifade, gölge boyu ile Güneş ışınlarının geliş açısı arasındaki temel ilişkiyi yanlış belirtmektedir. Dik gelen ışınlar kısa, eğik gelen ışınlar uzun gölge oluşturur. Bu nedenle Şirin'in yorumu yanlıştır.
- Ferhat: "Görsel 21 Aralık tarihine aittir, bu yüzden Güney Yarım Küre'de gölge boyu kısadır." Eğer görsel 21 Aralık'a ait olsaydı (Güneş Oğlak Dönencesi'ne dik gelirdi), Güney Yarım Küre'de (M noktası) gölge boyu en kısa olurdu. Ancak bar grafikte M noktasında gölge boyu en uzundur. Dolayısıyla Ferhat'ın yorumu grafikle çelişmektedir.
Bar grafikteki gölge boyu verileri esas alındığında, K noktasında gölge boyunun en kısa olması, Güneş ışınlarının Kuzey Yarım Küre'ye dik veya dike yakın geldiğini gösterir. Suna'nın yorumu bu durumu doğru bir şekilde açıklamaktadır.
Cevap B seçeneğidir.