🎓 4. Sınıf Sözcükte Anlam Test 3 - Ders Notu ve İpuçları

Sevgili 4. sınıf öğrencileri, bu ders notu "Sözcükte Anlam" konusundaki bilgilerinizi pekiştirmek için hazırlandı. Bu testte kelimelerin farklı anlamlarını, birbirleriyle olan ilişkilerini ve cümle içindeki kullanımlarını öğrendik. Haydi, bilgilerinizi tazeleyelim! ✨

1. Sözcükte Çağrışım (Aklımıza Gelenler) 🧠

• Bir kelimeyi duyduğumuzda veya okuduğumuzda aklımıza gelen ilk şeyler, o kelimenin çağrıştırdığı anlamlardır.
• Örnek: "Deniz" kelimesi bize "kum", "güneş", "yüzmek", "balık" gibi birçok şeyi çağrıştırabilir. 🏖️
• Örnek: "Lamba" kelimesi bize "ışık", "aydınlık", "elektrik" gibi kelimeleri çağrıştırır.
• Örnek: "Spor" kelimesi bize "koşmak", "oyun", "maç", "antrenman" gibi birçok şeyi düşündürür.
• ⚠️ Dikkat: Çağrışım, kişiden kişiye değişebilir ama genellikle ortak bazı kelimeler vardır. Bir kelimenin çağrıştırdığı şey, onunla ilgili veya onunla kullanılan başka bir kelime olabilir.

2. Sözcüklerin Farklı Anlamları (Çok Anlamlılık) 🎭

• Birçok kelimenin birden fazla anlamı olabilir. Kelimenin hangi anlamda kullanıldığını cümlenin tamamına bakarak anlarız.
• Örnek: "Dokunmak" kelimesi:
  • "Elimle çiçeğe dokundum." (Değmek anlamında)
  • "Bu haber bana çok dokundu." (Üzmek, etkilemek anlamında)
  • "Yemek mideme dokundu." (Rahatsız etmek anlamında)
• Örnek: "Kurumak" kelimesi:
  • "Çamaşırlar güneşte kurudu." (Islaklığını yitirmek anlamında)
  • "Çiçekler susuzluktan kurudu." (Canlılığını yitirmek anlamında)
• Örnek: "Geniş" kelimesi:
  • "Geniş bir oda." (Eni çok olan anlamında)
  • "Geniş fikirli bir insan." (Hoşgörülü, anlayışlı anlamında)
• Örnek: "Yüz" kelimesi:
  • "Kitabın yüz sayfası." (Sayı anlamında)
  • "Arkadaşımın yüzü." (Çehre, surat anlamında)
  • "Yüz asker geldi." (Sayı anlamında)
• 💡 İpucu: Kelimenin anlamını bulmak için cümleyi dikkatlice oku. Kelimeyi cümleden çıkarıp yerine şıklardaki kelimeleri koyarak dene. Cümlenin anlamı bozulmuyorsa doğru cevabı bulmuşsun demektir.

3. Eş Anlamlı (Anlamdaş) Sözcükler 🤝

• Yazılışları ve okunuşları farklı, ama anlamları aynı olan kelimelere eş anlamlı kelimeler denir.
• Örnekler:
  • Misafir - Konuk 🏡
  • Kent - Şehir 🏙️
  • Yurt - Vatan 🇹🇷
  • Çeşit - Tür 💐
  • Okul - Mektep 🏫
  • Öğrenci - Talebe 🧑‍🎓
• ⚠️ Dikkat: Her kelimenin eş anlamlısı olmayabilir. Örneğin, "kitap" kelimesinin eş anlamlısı yoktur.

4. Zıt (Karşıt) Anlamlı Sözcükler ↔️

• Anlamları birbirinin tam tersi olan kelimelere zıt anlamlı kelimeler denir.
• Örnekler:
  • Akıllı - Akılsız 🧠
  • Yaz - Kış ☀️❄️
  • Tok - Aç 😋😔
  • Gülmek - Ağlamak 😂😭
  • Kalabalık - Tenha 🚶‍♀️🚶‍♂️
  • Taze - Bayat 🍞
  • Uzak - Yakın ➡️⬅️
  • Az - Çok 🤏🖐️
  • Büyük - Küçük 🐘🐭
• 💡 İpucu: Bir kelimenin olumsuzu (gelmek - gelmemek) onun zıt anlamlısı değildir. Zıt anlamlı kelimeler farklı köklerden gelir (gelmek - gitmek).

5. Gerçek Anlam ve Mecaz Anlam 🧚‍♀️

• Gerçek Anlam: Bir kelimenin akla gelen ilk, temel anlamıdır. Sözlükteki ilk anlamı da diyebiliriz.
• Örnekler:
  • "Gözüm ağrıyor." (Organ olan göz) 👀
  • "Çocuk ağır çantayı taşıdı." (Kilosu fazla olan) 🏋️‍♀️
  • "Amcam burnundan ameliyat oldu." (Vücut organı olan burun)👃
  • "Parlak ışık gözümü aldı." (Işık veren) 💡
  • "Gözümdeki hastalık dikkatimi dağıtıyordu." (Gerçek anlamda göz)
• Mecaz Anlam: Bir kelimenin gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak kazandığı yeni anlamdır. Genellikle benzetmelerle veya soyut kavramları anlatmak için kullanılır.
• Örnekler:
  • "Bu işte onun gözü var." (İstek, arzu anlamında)
  • "Onun ağır sözleri beni üzdü." (Kırıcı, incitici sözler anlamında) 💔
  • "Çok para kazanınca burnu büyüdü." (Kibirlenmek, gururlanmak anlamında) 😤
  • "Onun parlak fikirleri vardı." (Zeki, akıllı anlamında) ✨
  • "Sorunlar karşısında uyanık olmalıyız." (Kurnaz, dikkatli anlamında) 🦊
  • "Tatlı dilli bir insandı." (Hoş, güzel konuşan anlamında) 🍬
• ⚠️ Dikkat: Gerçek anlam, elle tutulur, gözle görülür veya somut durumları anlatırken; mecaz anlam daha çok duyguları, düşünceleri veya soyut durumları anlatır.

Bu ders notu, "Sözcükte Anlam" konularını daha iyi anlamana yardımcı olacaktır. Bol bol kitap okuyarak ve kelimelerin cümle içinde nasıl kullanıldığına dikkat ederek bu konularda daha da başarılı olabilirsin. Başarılar dilerim! 🚀