Kütle hareketleri (heyelan, kaya düşmesi, çamur akıntısı vb.) yamaçların dengesini bozan doğal ve beşerî faktörler sonucunda meydana gelir. Soruda bu faktörlerden hangisinin yer almadığı sorulmaktadır.

• A) Yol ve tünel yapımı sırasında yamacın doğal dengesinin bozulması: İnsan faaliyetleri (beşerî faktör) sonucu yamaç eğiminin değiştirilmesi, kazı yapılması gibi durumlar kütle hareketlerine neden olabilir. Bu bir etkendir.
• B) Eğim doğrultusunda killi toprakların bulunması: Killi topraklar, su ile doygun hale geldiğinde kayganlaşarak yamaç boyunca hareket etmeye eğilimlidir. Bu doğal bir jeolojik faktördür ve kütle hareketlerine zemin hazırlar. Bu bir etkendir.
• C) İklimin nemli, arazinin engebeli ve yüksek olması: Nemli iklim, toprağın su içeriğini artırarak ağırlığını ve kayganlığını artırır. Engebeli ve yüksek arazi ise dik yamaçlar anlamına gelir ki bu da yer çekiminin etkisini artırarak kütle hareketleri riskini yükseltir. Bunlar doğal faktörlerdir. Bu bir etkendir.
• D) Dağ yamacındaki ormanların tahrip edilmesi: Ağaç kökleri toprağı tutarak yamaç stabilitesini sağlar. Ormanların yok edilmesi (beşerî faktör) bu doğal koruyucu tabakayı ortadan kaldırır ve yamaçları kütle hareketlerine karşı savunmasız bırakır. Bu bir etkendir.
• E) Tarım arazilerinin sık sık nadasa bırakılması: Nadas, toprağın verimliliğini artırmak amacıyla bir süre ekilmeden bırakılmasıdır. Nadas uygulaması, yüzey erozyonuna (rüzgar veya su erozyonu) neden olabilse de, genellikle büyük ölçekli kütle hareketlerinin (heyelan, kaya düşmesi gibi) doğrudan bir nedeni değildir. Kütle hareketleri daha çok yamaç stabilitesini etkileyen derinlemesine faktörlerle ilişkilidir.

Bu nedenle, tarım arazilerinin nadasa bırakılması kütle hareketlerine neden olan doğal veya beşerî faktörler arasında yer almaz.

Cevap E seçeneğidir.