Sorunun Çözümü
Verilen tabloda dört şehrin Temmuz ayı sıcaklık ortalamaları bulunmaktadır. Bu bilgilere dayanarak yargıları tek tek inceleyelim:
- I. Şanlıurfa'daki sıcaklıkların Mersin'den yüksek olması kara ve denizlerin ısınma özellikleriyle ilgilidir.
- Şanlıurfa (32 °C) bir kara şehridir ve karalar yaz aylarında denizlere göre daha hızlı ve daha çok ısınır.
- Mersin (27.9 °C) bir kıyı şehridir ve denizler karalara göre daha yavaş ısınır ve soğur, bu da kıyı bölgelerinde sıcaklıkları dengeleyici bir etki yaratır.
- Bu nedenle, Şanlıurfa'nın Mersin'den daha sıcak olması, kara ve denizlerin farklı ısınma kapasititesiyle doğrudan ilişkilidir. Bu yargı doğrudur.
- II. Mersin'deki sıcaklığın Sinop'takinden yüksek olması Güneş ışınlarının düşme açısıyla ilgilidir.
- Mersin (27.9 °C) Türkiye'nin güneyinde, Sinop (23 °C) ise kuzeyinde yer alır.
- Ekvator'a daha yakın olan Mersin, Güneş ışınlarını Sinop'a göre daha dik açıyla alır. Güneş ışınlarının düşme açısı büyüdükçe birim alana düşen enerji miktarı artar ve sıcaklıklar yükselir.
- Bu nedenle, Mersin'in Sinop'tan daha sıcak olması enlem etkisi ve dolayısıyla Güneş ışınlarının düşme açısıyla açıklanır. Bu yargı doğrudur.
- III. Şanlıurfa'daki sıcaklıkların Ankara'dakinden yüksek olması yüz ölçümlerinin farklı olmasıyla ilgilidir.
- Şanlıurfa (32 °C) Ankara'dan (23.4 °C) daha sıcaktır.
- Şehirlerin yüz ölçümleri, sıcaklık farklılıklarının temel nedeni değildir. Sıcaklık farkları genellikle enlem, yükselti, karasallık/denizsellik, bakı gibi faktörlerle açıklanır. Şanlıurfa'nın daha güneyde olması ve daha karasal bir iklime sahip olması bu farkın ana nedenleridir. Bu yargı yanlıştır.
- IV. Ankara'daki sıcaklıkların Sinop'takinden yüksek olması yükselti farklarıyla ilgilidir.
- Ankara (23.4 °C) Sinop'tan (23 °C) çok az da olsa daha sıcaktır.
- Ankara, Sinop'a göre daha yüksek bir rakıma sahiptir (yaklaşık 900-1000 m). Yükselti arttıkça sıcaklıklar genellikle düşer (her 100 metrede yaklaşık 0.65 °C).
- Eğer sıcaklık farkı yükseltiyle ilgili olsaydı, Ankara'nın Sinop'tan daha soğuk olması beklenirdi. Ankara'nın Sinop'tan biraz daha sıcak olması, yükselti farkıyla değil, daha çok karasallık ve enlem gibi diğer faktörlerle açıklanabilir. Bu yargı yanlıştır.
Yukarıdaki analizlere göre, I ve II numaralı yargılar doğrudur.
Cevap A seçeneğidir.