Sorunun Çözümü
Verilen soru, farklı yarım kürelerde bulunan iki merkezin hangi özelliğinin aynı olmasının, enlem derecelerinin de aynı olduğunu kanıtlayacağını sormaktadır.
- A) 21 Mart'ta Güneş'in doğuş vaktinin: 21 Mart bir ekinoks tarihidir ve bu tarihte tüm dünyada gece-gündüz eşitliği yaşanır. Ancak Güneş'in doğuş vakti, yerel saate ve dolayısıyla boylam derecesine bağlıdır. Farklı boylamlarda Güneş farklı saatlerde doğar. Bu nedenle enlem derecesini kanıtlamaz.
- B) Öğle vaktindeki gölge yönünün: Öğle vaktindeki gölge yönü, bulunulan yarım küreye ve Güneş'in konumuna göre değişir. Kuzey Yarım Küre'de genellikle kuzeye, Güney Yarım Küre'de ise güneye düşer (dönenceler arası hariç). Farklı yarım kürelerde gölge yönü aynı olamaz (ekvator hariç), bu da enlem derecesinin aynı olduğunu kanıtlamaz.
- C) 23 Eylül'deki gündüz uzunluğunun: 23 Eylül de bir ekinoks tarihidir. Bu tarihte de tüm dünyada gece-gündüz eşitliği (12 saat gündüz, 12 saat gece) yaşanır. Dolayısıyla tüm enlemlerde gündüz uzunluğu aynıdır. Bu durum, enlem derecesinin aynı olduğunu kanıtlamaz.
- D) Yengeç Dönencesi'ne olan uzaklıklarının: Yengeç Dönencesi Kuzey Yarım Küre'de yer alır. Farklı yarım kürelerdeki iki merkezin Yengeç Dönencesi'ne olan uzaklıkları aynı olsa bile, bu onların enlem derecelerinin aynı olduğu anlamına gelmez. Örneğin, 10° Kuzey ve 10° Güney enlemlerindeki yerlerin Yengeç Dönencesi'ne uzaklıkları farklıdır.
- E) Gece gündüz süre farklarının: Gece ve gündüz süre farkları, bir yerin Ekvator'a olan uzaklığına, yani enlem derecesine bağlıdır. Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe gece-gündüz süre farkı artar. Farklı yarım kürelerde olsalar bile, Ekvator'a eşit uzaklıkta (yani aynı enlem derecesine sahip, örneğin 30° Kuzey ve 30° Güney) olan merkezlerde gece ve gündüz süre farklarının mutlak değeri aynıdır. Örneğin, Kuzey Yarım Küre'de yazın gündüz 15 saat, gece 9 saat ise (fark 6 saat), Güney Yarım Küre'de kışın gündüz 9 saat, gece 15 saat olacaktır (fark yine 6 saat). Bu özellik, enlem derecelerinin (mutlak değer olarak) aynı olduğunu kanıtlar.
Cevap E seçeneğidir.