Verilen harita ve boylam bilgileri ışığında seçenekleri adım adım inceleyelim:

• Harita Bilgileri:
  • Balıkesir: 27° Doğu boylamı
  • Sakarya: 30° Doğu boylamı
  • Adana: 35° Doğu boylamı
  • Bitlis: 42° Doğu boylamı
• Temel Coğrafya Bilgisi:
  • Doğuya gidildikçe yerel saat ileri olur.
  • İki meridyen arası zaman farkı 4 dakikadır.

Şimdi seçenekleri değerlendirelim:

• A) Yerel saati en ileri olan Balıkesir'dir.
  • Balıkesir, 27° Doğu boylamı ile verilen şehirler arasında en batıda yer almaktadır. En batıda olan yerin yerel saati en geridir. En ileri yerel saat en doğudaki Bitlis'tedir (42° D). Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
• B) Sakarya ile Adana arasında 40 dakika zaman farkı vardır.
  • Sakarya (30° D) ve Adana (35° D) arasındaki boylam farkı \(35^\circ - 30^\circ = 5^\circ\) dir.
  • Zaman farkı: \(5^\circ \times 4 \text{ dakika/derece} = 20 \text{ dakika}\) dir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
• C) Adana'da öğle vakti iken Bitlis'te öğleden sonradır.
  • Adana (35° D) ve Bitlis (42° D) şehirleri arasında Bitlis, Adana'dan daha doğudadır.
  • Doğuda yerel saat daha ileri olduğu için, Adana'da Güneş tam tepedeyken (öğle vakti), Bitlis'te Güneş daha önce tepe noktasına ulaşmış ve batıya doğru ilerlemeye başlamıştır. Dolayısıyla Bitlis'te öğleden sonra olacaktır. Bu ifade doğrudur.
• D) En az yerel saat farkı Balıkesir ile Bitlis arasındadır.
  • Balıkesir (27° D) ve Bitlis (42° D) arasındaki boylam farkı \(42^\circ - 27^\circ = 15^\circ\) dir.
  • Bu iki şehir arasındaki boylam farkı verilen şehirler arasında en büyüktür, dolayısıyla yerel saat farkı da en fazladır (\(15^\circ \times 4 = 60 \text{ dakika}\)). En az yerel saat farkı, boylamları birbirine en yakın olan şehirler arasındadır (örneğin Sakarya ve Adana arasında 20 dakika). Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
• E) Sakarya'da Güneş diğer şehirlerden geç batar.
  • Güneşin batış saati, yerel saate göre belirlenir. En batıda olan yerde Güneş en geç batar. Balıkesir (27° D), Sakarya'dan (30° D) daha batıda olduğu için Güneş Balıkesir'de Sakarya'dan daha geç batar. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.

Cevap C seçeneğidir.