Sorunun Çözümü
Orhun Yazıtları'nda yer alan bu ifade, Bilge Kağan'ın "dört taraftaki milleti" kendine tabi kıldığını, düşmansız hale getirdiğini ve kendisine itaat ettirdiğini belirtmektedir. Bu sözler, eski Türk devletlerinin temel dış politika ve devlet anlayışlarından biri olan genişleme ve evrensel egemenlik kurma idealini açıkça yansıtır.
- A) Kut anlayışının benimsenmesinin: Kut, hükümdarlığın Tanrı tarafından verildiği inancıdır. Bu, hükümdarın meşruiyetini sağlar ancak doğrudan fetih ve genişleme politikasını açıklamaz.
- B) Cihan hâkimiyeti düşüncesiyle hareket etmenin: Eski Türklerdeki "Cihan hâkimiyeti" veya "Kızıl Elma" ülküsü, Türklerin tüm dünyayı yönetme ve barış getirme misyonuna sahip olduğuna inanılmasıdır. Verilen metindeki "dört taraftaki milleti tabi kılma" ve "itaat ettirme" ifadeleri, bu evrensel egemenlik düşüncesinin doğrudan bir sonucudur.
- C) İkili teşkilat uygulamasının: İkili teşkilat, devleti doğu ve batı olarak ikiye ayırarak yönetme biçimidir. Bu bir yönetim şekli olup, dış politikadaki genişleme amacını doğrudan açıklamaz.
- D) Ülke meselelerinin kurultayda görüşülmesinin: Kurultay, devlet işlerinin görüşüldüğü bir meclistir. Bu, bir karar alma mekanizmasıdır, ancak devletin genişleme ideolojisinin kendisi değildir.
- E) Veraset anlayışının uygulanmasının: Veraset anlayışı, tahtın kimin geçeceği ile ilgilidir. Bu, iç siyasi bir mesele olup, dış fetih politikasını doğrudan açıklamaz.
Bu nedenle, Bilge Kağan'ın sözleri, eski Türk devletlerinin cihan hâkimiyeti düşüncesiyle hareket etmesinin bir sonucudur.
Cevap B seçeneğidir.