Halife Mansur Dönemi'nde Arap ve mevali (Arap olmayan Müslümanlar) arasındaki farkın ortadan kalkması ve İranlıların devlet içinde etkin hâle gelmesi, Abbasilerin Ümeyye dönemindeki Arap milliyetçisi politikaları terk ettiğini gösterir. Bu durumun ortaya çıkardığı en önemli sonuç şunlardır:

• Arap-mevali ayrımının kalkması: Bu, Arap olmayan Müslümanların (özellikle İranlıların) devlette eşit haklara sahip olduğu ve ikinci sınıf vatandaş muamelesi görmediği anlamına gelir.
• İranlıların etkinleşmesi: İranlılar, Abbasilerin iktidara gelmesinde önemli rol oynamış ve bu dönemde vezirlik, ordu komutanlığı gibi önemli mevkilere gelerek devlet yönetiminde büyük etki sahibi olmuşlardır.

Bu gelişmelerin ışığında seçenekleri değerlendirelim:

• A) Halifeliğin saltanata dönüşmesi: Bu dönüşüm büyük ölçüde Emeviler döneminde gerçekleşmiştir. Abbasiler, bu sistemi devralmıştır.
• B) Arapçanın etkisini artırması: Arapça zaten devletin ve dinin diliydi. Bu durum, Arapçanın etkisini doğrudan artırmaktan ziyade, farklı kültürlerin İslam medeniyetine katkısını sağlamıştır.
• C) Türklerle askerî mücadelelerin yaşanması: Türklerle askeri mücadeleler daha çok ilerleyen dönemlerde, özellikle Selçukluların yükselişiyle belirginleşmiştir. Bu durumun doğrudan bir sonucu değildir.
• D) İslam inancının farklı milletler arasında da hızla yayılması: Arap-mevali ayrımının kalkması, İslam'ın evrensel bir din olduğu mesajını güçlendirmiştir. Arap olmayan milletlerin (İranlılar, Türkler vb.) Müslüman olduklarında eşit muamele göreceklerini bilmeleri, İslam'ın bu milletler arasında daha hızlı ve kolay yayılmasını sağlamıştır. İranlıların devlet içinde etkinleşmesi de bu yayılımın bir göstergesidir.
• E) İslam coğrafyasında siyasi karışıklıkların yaşanması: Bu durum, başlangıçta devleti güçlendirmeyi ve farklı unsurları birleştirmeyi amaçlamıştır. Siyasi karışıklıklar daha çok merkezi otoritenin zayıflaması ve bölgesel güçlerin yükselişiyle ilişkilidir.

Bu nedenle, Arap-mevali ayrımının ortadan kalkması ve farklı milletlerin (özellikle İranlıların) İslam devletinde etkin rol alması, İslam'ın evrensel niteliğini pekiştirmiş ve farklı milletler arasında yayılmasını hızlandırmıştır.

Cevap D seçeneğidir.