Sorunun Çözümü
Verilen metni adım adım inceleyelim:
- "Tanrı buyurduğu için kendi devletim olduğu için kağan oturdum."
- "Tanrı buyurduğu için" ifadesi, hükümdarın yetkisinin ilahi bir kaynağa dayandığını gösterir. Bu, monarşik yönetimlerde sıkça görülen bir "kut" veya "ilahi hak" anlayışıdır.
- "Kağan oturdum" ifadesi, eski Türk devletlerindeki tek kişilik yönetim biçimi olan kağanlığı, yani monarşiyi açıkça belirtir.
- Bu kısım, III. monarşi anlayışının varlığına kanıttır.
- "Kağan oturup aç, fakir milleti hep toplattım. Fakir milleti zengin kıldım. Az milleti çok kıldım."
- Bu ifadeler, kağanın halkının refahı, açlık ve fakirlikle mücadele etme, milleti zenginleştirme ve nüfusu artırma gibi konularda sorumluluk üstlendiğini gösterir.
- Devletin halkının sosyal ve ekonomik ihtiyaçlarıyla ilgilenmesi, I. sosyal devlet anlayışının bir göstergesidir.
- II. Laiklik:
- Metinde geçen "Tanrı buyurduğu için" ifadesi, devlet yönetiminin doğrudan ilahi bir emirle ilişkilendirildiğini gösterir. Bu durum, din ve devlet işlerinin ayrılması prensibi olan laiklikle çelişir. Dolayısıyla, metin laikliğe kanıt sunmamaktadır.
Bu durumda, metin I. sosyal devlet ve III. monarşi anlayışlarının eski Türk devletlerinde görüldüğüne kanıt sunmaktadır.
Cevap D seçeneğidir.