Abbasilerde halifelerin devlet işlerinin yürütülmesi için vezirlik makamı oluşturması ve vezirlere geniş yetkiler vermesi, devlet yönetiminde önemli değişikliklere yol açmıştır. Bu durumun olası sonuçlarını adım adım inceleyelim:
- I. merkezî otoritenin bozulması: Halifelerin kendi yetkilerini vezirlere devretmesi, merkezi yönetimin gücünü ve etkinliğini doğrudan azaltır. Vezirlerin geniş yetkilerle donatılması, zamanla halifenin doğrudan kontrolünü zayıflatır ve merkezi otoritenin sarsılmasına neden olur. Bu, beklenen bir sonuçtur.
- II. halifelerin yetkilerinin sınırlandırılması: Halifelerin vezirlere geniş yetkiler vermesi, doğrudan kendi yetkilerini devretmeleri anlamına gelir. Bu durum, halifelerin devlet işlerindeki doğrudan müdahale ve karar alma yetkilerini fiilen sınırlar. Ancak, bu durum genellikle merkezi otoritenin bozulmasının (I) bir öncüsü veya doğrudan bir nedeni olarak kabul edilir. Soru, daha çok sistemik ve nihai gelişmeleri hedeflediği için, I ve III daha kapsayıcı sonuçlardır.
- III. devletin parçalanması: Merkezi otoritenin zayıflaması (I), devletin farklı bölgelerindeki yöneticilerin veya vezirlerin daha bağımsız hareket etmelerine zemin hazırlar. Bu durum, zamanla eyaletlerin merkezi yönetimden koparak özerkleşmesine veya bağımsız devletler kurmasına yol açabilir. Abbasiler tarihinde bu tür parçalanmalar yaşanmıştır. Bu da beklenen bir sonuçtur.
Verilen öncüllerden I ve III, halifelerin yetki devrinin doğrudan ve sistemik sonuçları olarak ortaya çıkabilir. Halifelerin yetkilerinin sınırlandırılması (II), merkezi otoritenin bozulmasının (I) temel nedenlerinden biri olmakla birlikte, I ve III daha geniş çaplı ve nihai "gelişmeler" olarak kabul edilebilir.
Bu nedenle, I ve III numaralı gelişmelerin ortaya çıkması beklenebilir.
Cevap D seçeneğidir.