Verilen metni adım adım inceleyerek hangi yargının çıkarılamayacağını belirleyelim:

• "Sasanî devlet yönetiminde önemli bir yere sahip olan divan teşkilatında alınan kararlar hükümdarın onayına sunulur sonrasında uygulanırdı."
  • Bu ifade, divan kararlarının uygulanabilmesi için hükümdarın onayının şart olduğunu göstermektedir. Bu durum, hükümdarın mutlak otoriteye sahip olduğunu ve son sözün onda olduğunu belirtir. Dolayısıyla, hükümdarın yetkilerinin sınırlandırılmadığı, aksine çok geniş olduğu anlaşılır.
  • Ayrıca, "divan teşkilatı"nın varlığı devletin teşkilatlanmış olduğunu gösterir.
• "Devlet valilik sistemi ile yönetilirdi."
  • Bu ifade, devletin merkezi bir otorite tarafından atanan valiler aracılığıyla yönetildiğini gösterir. Bu da hem merkezi yönetim anlayışının benimsendiğini hem de yerel yönetimlerin (valilikler aracılığıyla) devam ettiğini düşündürür.

Şimdi seçenekleri değerlendirelim:

• A) Devlet teşkilatlanması sağlanmıştır. Divan teşkilatı ve valilik sistemi, devletin teşkilatlanmış olduğunu gösterir. Bu yargı söylenebilir.
• B) Hükümdarın yetkileri sınırlandırılmıştır. Metinde divan kararlarının hükümdarın onayına sunulduğu belirtilmiştir. Bu durum, hükümdarın yetkilerinin sınırsız olduğunu, hatta divanın kararlarını dahi onaylama veya reddetme yetkisine sahip olduğunu gösterir. Dolayısıyla, hükümdarın yetkilerinin sınırlandırıldığı yargısı söylenemez.
• C) Divan kararlarında son söz hükümdarındır. Kararların hükümdarın onayına sunulması, son sözün hükümdarda olduğunu açıkça gösterir. Bu yargı söylenebilir.
• D) Merkezî yönetim anlayışı benimsenmiştir. Hükümdarın kararları onaylaması ve valilik sistemiyle yönetim, merkeziyetçi bir yapıyı işaret eder. Bu yargı söylenebilir.
• E) Yerel yönetim gelenekleri devam ettirilmiştir. Valilik sistemi, merkezi yönetimin yereldeki temsilcileri aracılığıyla yönetimi sürdürdüğünü, yani bir tür yerel yönetim uygulamasının devam ettiğini gösterir. Bu yargı söylenebilir.

Bu durumda, metinden çıkarılamayacak olan yargı, hükümdarın yetkilerinin sınırlandırıldığıdır.

Cevap B seçeneğidir.