Verilen metin, Türklerin ana yurdu olan Orta Asya'da binlerce yıl önce yaşanan coğrafi değişimleri ve bu değişimlerin nedenlerini açıklamaktadır. Metne göre, buzulların çekilmesi, ırmakların kuruması ve iklimin kuraklaşması sonucunda Orta Asya'da denizler ve göller bataklığa, yeşil ovalar ise çöle dönüşmüştür.

Bu coğrafi değişimin yol açtığı sonuçlar arasında yer almayan gelişmeyi bulmak için seçenekleri inceleyelim:

• A) Hayvancılık Türklerin başlıca geçim kaynağı olmuştur: Kuraklaşan iklim ve tarıma elverişsiz hale gelen topraklar, insanları hayvancılığa yöneltmiştir. Bu, coğrafi değişimin doğrudan bir sonucudur.
• B) Göçebe yaşam biçimi yaygınlaşmıştır: Hayvanlara otlak bulma zorunluluğu ve yerleşik tarımın imkansızlaşması, Türklerin göçebe bir yaşam tarzı benimsemesine neden olmuştur. Bu da coğrafi değişimin bir sonucudur.
• C) Orta Asya'dan kitlesel göçler başlamıştır: Yaşam koşullarının zorlaşması ve kaynakların tükenmesi, Türkleri daha yaşanabilir bölgelere göç etmeye zorlamıştır. Bu da coğrafi değişimin bir sonucudur.
• D) Askerî yetenekler gelişmiştir: Göçebe yaşam tarzı, sürekli hareketlilik, kaynak mücadelesi ve yeni topraklara yayılma ihtiyacı, Türklerin atlı savaşçılık ve askerî yeteneklerinin gelişmesine katkıda bulunmuştur. Bu, dolaylı da olsa coğrafi değişimin ve yaşam biçiminin bir sonucudur.
• E) Gök Tanrı inancı yaygınlaşmıştır: Gök Tanrı inancı (Tengrizm), Türklerin kadim inanç sistemlerinden biridir. Bu inancın yaygınlaşması veya varlığı, coğrafi değişimler gibi çevresel faktörlerden ziyade kültürel, sosyal ve tarihsel süreçlerle ilgilidir. Metinde bahsedilen iklim değişikliğinin doğrudan bir sonucu değildir.

Bu nedenle, Gök Tanrı inancının yaygınlaşması, metinde anlatılan coğrafi değişimin yol açtığı sonuçlar arasında yer almaz.