Sorunun Çözümü
Verilen metin, toplumsal tabakalaşmayı ekonomik ve sosyal eşitsizliğin görünür hâle gelmesi olarak tanımlamaktadır. Metinde özellikle avcı-toplayıcı toplumlarda tabakalaşmanın az olduğu, ancak tarımın gelişmesiyle tabakalaşmada artış görüldüğü belirtilmiştir.
Bu bilgiye dayanarak, tarımın gelişmesinin toplumsal tabakalaşmayı nasıl artırdığını düşünmeliyiz:
- Tarım, yerleşik yaşama geçişi ve besin fazlası üretimi sağlar.
- Besin fazlası, herkesin doğrudan gıda üretimine katılmak zorunda kalmamasını, dolayısıyla iş bölümünün ve uzmanlaşmanın ortaya çıkmasını sağlar.
- İş bölümü ve uzmanlaşma, farklı meslek gruplarının, statülerin ve rollerin oluşmasına yol açar. Bazıları toprağa sahip olurken, bazıları işçi olur; bazıları yönetici olurken, bazıları üretici kalır.
- Bu durum, toplum içinde farklı yeteneklere, kaynaklara ve güce sahip grupların ortaya çıkmasına, yani iş gücüne olan gereksinimin artması ve çeşitlenmesiyle birlikte toplumsal eşitsizliklerin ve tabakalaşmanın derinleşmesine neden olur.
Seçenekleri değerlendirelim:
- A) Nüfusun artması: Tarım nüfus artışına yol açabilir, ancak nüfusun artması tek başına tabakalaşmanın temel nedeni değildir. Tabakalaşma, nüfus içindeki eşitsizliklerle ilgilidir.
- B) Zenginliğin artması: Tarım zenginliği artırır, ancak tabakalaşmanın temel nedeni zenginliğin artması değil, bu zenginliğin eşitsiz dağılımı ve kontrolüdür.
- C) Vergilerin artması: Vergiler, tabakalaşmış ve devletleşmiş toplumlarda ortaya çıkan bir olgudur, tabakalaşmanın temel nedeni değildir.
- D) Şehirli toplumun artması: Şehirleşme, tarımsal fazlanın ve iş bölümünün bir sonucudur, tabakalaşmanın temel nedeni değil, onun bir göstergesidir.
- E) İş gücüne olan gereksinimin artması: Tarımın gelişmesiyle birlikte, daha fazla ve farklı türde iş gücüne ihtiyaç duyulmuştur. Bu durum, iş bölümünü, uzmanlaşmayı ve farklı sosyal sınıfların ortaya çıkmasını tetikleyerek toplumsal tabakalaşmayı artırmıştır. Toprağı işleyenler, yönetenler, koruyanlar gibi farklı roller, farklı statüleri ve eşitsizlikleri beraberinde getirmiştir. Bu, tarımın tabakalaşmayı artırmasının en temel ve doğrudan nedenidir.
Cevap E seçeneğidir.