Türkistan coğrafyasında kurulan Türk devletlerinde merkezi otoritenin güçlü tutulamamasının birden fazla nedeni bulunmaktadır. Bu nedenleri adım adım inceleyelim:

• I. ülkenin hanedan ailesinin ortak malı sayılması: Eski Türk devletlerinde yaygın olan bu anlayışa göre, ülke hanedanın tüm erkek üyelerinin ortak malıydı. Bu durum, taht kavgalarına, iç mücadelelere ve devletin parçalanmasına yol açarak merkezi otoriteyi zayıflatmıştır. Her şehzadenin tahtta hak iddia etmesi, devletin bütünlüğünü tehdit etmiştir.
• II. "Kut" anlayışının uygulanması: "Kut" inancına göre, devleti yönetme yetkisinin Gök Tanrı tarafından hanedana verildiğine inanılırdı. Ancak bu yetkinin hanedanın tüm üyelerine geçtiği düşüncesi, I. maddedeki "ülke hanedanın ortak malıdır" anlayışıyla birleşince, her şehzadenin kendisinde kut olduğuna inanarak tahtta hak iddia etmesine ve merkezi otoriteye karşı isyan etmesine neden olmuştur. Bu da iç karışıklıkları artırarak merkezi gücü zayıflatmıştır.
• III. coğrafi şartların etkisi: Türkistan coğrafyası geniş bozkırlar, dağlık ve çöl alanlardan oluşmaktadır. Bu geniş ve zorlu coğrafya, merkezi yönetimin ülkenin her yerine etkin bir şekilde ulaşmasını, denetim sağlamasını ve otoritesini tesis etmesini zorlaştırmıştır. Ulaşım ve iletişim zorlukları, yerel beyliklerin güçlenmesine ve merkezi otoritenin zayıflamasına zemin hazırlamıştır.

Yukarıdaki üç madde de Türk devletlerinde merkezi otoritenin zayıf kalmasında etkili olan temel faktörlerdir. Bu nedenle, I, II ve III numaralı durumların hepsi merkezi otoritenin güçlü tutulamamasında etkili olmuştur.

Cevap E seçeneğidir.