Sorunun Çözümü
Ahmet Cevdet Paşa'nın görüşünü adım adım inceleyelim:
- Görüşün Analizi: Ahmet Cevdet Paşa, tarihin sadece olayların ne zaman olduğunu bilmekten ibaret olmadığını, asıl amacın geçmişteki olayları anlayarak onlardan "dersler çıkarabilmek" olduğunu belirtmiştir.
- "Dersler çıkarmak" ne anlama gelir? Bu ifade, geçmişteki tecrübelerden öğrenerek gelecekte benzer hataları yapmamak, daha iyi kararlar almak veya mevcut durumu daha iyi anlamak demektir. Yani, geçmişin geleceğe yol göstermesi amaçlanır.
Şimdi verilen yargıları bu görüş ışığında değerlendirelim:
- I. Geçmişin değer yargılarına bağlı kalmaktır.
- Ahmet Cevdet Paşa "dersler çıkarmak" derken, geçmişin değer yargılarına körü körüne bağlı kalmayı değil, onları eleştirel bir şekilde değerlendirip günümüze ve geleceğe ışık tutacak sonuçlar çıkarmayı kastetmektedir. Bu yargı, Paşa'nın görüşüyle çelişir.
- II. Geçmişteki olayların geleceğe ışık tutmasını sağlamaktır.
- "Dersler çıkarabilmek" ifadesi, geçmişteki olaylardan elde edilen bilgilerin gelecekteki durumlar için bir rehber, bir ışık olmasını sağlamak anlamına gelir. Bu yargı, Ahmet Cevdet Paşa'nın görüşüyle tamamen örtüşmektedir.
- III. Objektif değerlendirmeler yapmaktır.
- Objektiflik, tarih biliminin temel prensiplerinden biri olsa da, Ahmet Cevdet Paşa'nın bu sözünde vurguladığı asıl amaç, tarihin "ne işe yaradığı" yani "ders çıkarma" fonksiyonudur. Objektiflik, bu dersleri çıkarırken izlenmesi gereken bir yöntemdir, ancak sözün doğrudan vurguladığı "temel amaç" değildir. Dolayısıyla, bu yargı Paşa'nın sözünden doğrudan çıkarılamaz.
Bu değerlendirmelere göre, Ahmet Cevdet Paşa'nın görüşünden hareketle tarih biliminin temel amacı ile ilgili doğru olan yargı yalnızca II'dir.
Cevap B seçeneğidir.