Sorunun Çözümü
Verilen soruda, üç farklı hayvan hücresinde gerçekleşen bazı hücresel faaliyetler ve bu faaliyetlere bağlı olarak çizilebilecek grafikler değerlendirilmelidir.
- K: Ribozom aktivitesine bağlı protein sentezi
- Protein sentezi sırasında, hücre içindeki serbest amino asitler (monomerler) birleşerek protein (polimer) oluşturur.
- Bu durum, hücre içindeki çözünmüş madde miktarını (amino asit sayısını) azaltır.
- Çözünmüş madde miktarı azaldığında, hücrenin ozmotik basıncı düşer ve hücrenin su alma eğilimi artar.
- Hayvan hücreleri su aldıkça turgor basıncı artar (ancak bitki hücrelerindeki gibi bir hücre çeperi olmadığından aşırı su alımı hemolize yol açabilir).
- Grafik I (Turgor basıncı artışı): Protein sentezi arttıkça hücre içi çözünen madde azalır, su girişi artar ve turgor basıncı yükselir. Bu grafik K durumu için çizilebilir.
- L: Mitokondri faaliyetine bağlı inorganik madde oluşumu
- Mitokondrilerde hücresel solunum gerçekleşir. Bu süreçte organik maddeler (\(C_6H_{12}O_6\)) oksijenle parçalanarak karbondioksit (\(CO_2\)) ve su (\(H_2O\)) gibi inorganik maddeler üretilir.
- Oluşan su (metabolik su), hücre içi su miktarını artırır.
- Hücre içi su miktarının artması, hücrenin yoğunluğunu ve dolayısıyla ozmotik basıncını düşürür.
- Ozmotik basınç düştüğünde, hücrenin su alma isteği olan emme kuvveti de azalır. (Emme kuvveti = Ozmotik Basınç - Turgor Basıncı).
- Grafik II (Emme kuvveti azalışı): Mitokondri faaliyeti arttıkça oluşan metabolik su, hücre içi ozmotik basıncı düşürür ve emme kuvvetini azaltır. Bu grafik L durumu için çizilebilir.
- M: Lizozom faaliyetine bağlı monomer madde miktarında artış
- Lizozomlar, hücre içindeki büyük molekülleri (polimerleri) hidroliz (sindirim) yoluyla daha küçük monomerlere ayırır. Örneğin, proteinleri amino asitlere, polisakkaritleri monosakkaritlere parçalar.
- Bu parçalanma sonucunda hücre içindeki çözünmüş madde (monomer) miktarı artar.
- Çözünmüş madde miktarı arttığında, hücrenin ozmotik basıncı yükselir.
- Grafik III (Ozmotik basınç artışı): Lizozom faaliyeti arttıkça monomer madde miktarı artar ve bu da ozmotik basıncı yükseltir. Bu grafik M durumu için çizilebilir.
Yukarıdaki analizlere göre, verilen her üç grafiğin de ilgili hücresel faaliyetlerle uyumlu olduğu görülmektedir.
Cevap E seçeneğidir.