Hücre zarından madde geçişlerini etkileyen faktörler incelendiğinde, verilen seçeneklerden hangisinin yanlış olduğunu bulmamız gerekmektedir.
- A) İnorganik bileşikler, basit organik bileşiklere göre daha kolay geçer.
Genellikle küçük moleküller, büyük moleküllere göre hücre zarından daha kolay geçer. Birçok inorganik bileşik (örneğin su, bazı iyonlar) basit organik bileşiklerden (örneğin glikoz) daha küçüktür ve bu nedenle daha kolay geçebilir. Bu ifade genellikle doğrudur.
- B) Nötr atomlar, iyonlara göre daha kolay geçer.
Hücre zarı, yapısındaki lipid tabakası nedeniyle hidrofobik bir bariyer oluşturur. Yüklü parçacıklar (iyonlar) bu hidrofobik tabakadan geçmekte zorlanırken, yüksüz (nötr) ve küçük moleküller daha kolay geçiş yapabilir. Bu ifade doğrudur.
- C) Yağda çözünen maddelerin zardan geçiş hızı, suda çözünen maddelerin geçiş hızından yüksektir.
Hücre zarının temel yapısı lipidlerden oluştuğu için, yağda çözünen (lipofilik) maddeler zarın lipid tabakasında kolayca çözünerek geçiş yapabilirler. Suda çözünen (hidrofilik) maddeler ise zarın hidrofobik iç kısmından geçmekte zorlanır ve genellikle özel taşıyıcı proteinlere veya kanallara ihtiyaç duyarlar. Bu ifade doğrudur.
- D) Pozitif iyonlar, negatif iyonlara göre zardan daha kolay geçer.
Hücre zarının iç yüzeyi genellikle negatif yüklüdür. Bu durum, pozitif iyonları çekme, negatif iyonları ise itme eğiliminde olabilir. Ancak iyonların zardan geçiş kolaylığı sadece yüklerinin işaretine bağlı değildir; iyonun boyutu, hidrasyon derecesi ve zar üzerinde o iyona özgü kanal veya taşıyıcı proteinlerin varlığı gibi birçok faktör belirleyicidir. Genel bir kural olarak, pozitif iyonların negatif iyonlardan daha kolay geçtiğini söylemek doğru değildir. Örneğin, bazı negatif iyonlar (Cl-) bazı pozitif iyonlardan (Ca2+) daha kolay geçebilir veya tam tersi olabilir. Bu nedenle, bu ifade yanlıştır.
- E) Yağı çözen maddeler, yağda çözünen maddelere göre zarı daha kolay geçer.
"Yağı çözen maddeler" (lipid çözücüler, örneğin alkol, eter) hücre zarının lipid yapısını bozarak zarın geçirgenliğini büyük ölçüde artırır ve hatta hücreye zarar verebilir. Bu durum, "yağda çözünen maddelerin" (örneğin steroid hormonlar) zarın yapısını bozmadan lipid tabakasında çözünerek geçmesinden çok daha hızlı ve yıkıcı bir geçiş sağlar. Bu ifade, lipid çözücülerin zar bütünlüğünü bozarak çok daha kolay bir geçiş sağladığı anlamında doğrudur.
Yukarıdaki analizlere göre, D seçeneğindeki ifade yanlıştır.
Cevap D seçeneğidir.