Sorunun Çözümü
Kolaylaştırılmış difüzyon, maddelerin hücre zarından, taşıyıcı proteinler veya kanal proteinleri yardımıyla, yüksek konsantrasyondan düşük konsantrasyona doğru, enerji harcanmadan geçişidir. Bu süreç için iki temel koşul vardır:
- Bir konsantrasyon farkı (gradyan) olmalıdır.
- Madde, taşıyıcı proteinlere ihtiyaç duyan bir yapıya sahip olmalıdır (örneğin, büyük polar moleküller, iyonlar). Küçük, apolar moleküller genellikle basit difüzyonla geçer.
Şimdi her bir durumu inceleyelim:
-
I. Durum: O₂ (Oksijen)
- Ortamda %20 O₂, hücrede %10 O₂ var. Konsantrasyon farkı mevcut.
- Ancak O₂ küçük ve apolar bir molekül olduğu için hücre zarından basit difüzyonla geçer. Kolaylaştırılmış difüzyona ihtiyaç duymaz.
- Bu nedenle, O₂ kolaylaştırılmış difüzyonla alınamaz.
-
II. Durum: Na⁺ (Sodyum İyonu)
- Ortamda %8 Na⁺, hücrede %8 Na⁺ var. Konsantrasyon farkı yok.
- Na⁺ bir iyon olduğu için hücre zarından geçişi taşıyıcı proteinler (kolaylaştırılmış difüzyon veya aktif taşıma) gerektirir.
- Ancak konsantrasyon farkı olmadığı için net bir kolaylaştırılmış difüzyon gerçekleşmez.
- Bu nedenle, Na⁺ kolaylaştırılmış difüzyonla alınamaz.
-
III. Durum: Gliserol
- Ortamda %13 Gliserol, hücrede %3 Gliserol var. Konsantrasyon farkı mevcut (dışarıda daha yüksek).
- Gliserol, küçük polar bir molekül olmasına rağmen, hücre zarından bir miktar basit difüzyonla geçebilir. Biyolojide genellikle basit difüzyonla taşınan moleküller arasında sayılır. Bazı durumlarda özel aquaglyceroporinler aracılığıyla kolaylaştırılmış difüzyonla da taşınabilir, ancak genel biyoloji bağlamında basit difüzyon yolu daha yaygın kabul edilir. Sorunun "kolaylaştırılmış difüzyonla alınamaz" ifadesi, basit difüzyonun birincil yol olduğu durumları da kapsayabilir.
- Bu yorumla, Gliserol'ün kolaylaştırılmış difüzyonla alınamayacağı kabul edilir.
-
IV. Durum: Galaktoz
- Ortamda %10 Galaktoz, hücrede %5 Galaktoz var. Konsantrasyon farkı mevcut (dışarıda daha yüksek).
- Galaktoz, büyük ve polar bir monosakkarit olduğu için hücre zarından doğrudan (basit difüzyonla) geçemez. Mutlaka taşıyıcı proteinler aracılığıyla kolaylaştırılmış difüzyonla veya aktif taşımayla alınmalıdır.
- Konsantrasyon farkı olduğu için kolaylaştırılmış difüzyonla hücre içine alınabilir.
Sonuç olarak, I (O₂ basit difüzyonla geçtiği için), II (Na⁺ konsantrasyon farkı olmadığı için) ve III (Gliserol'ün basit difüzyonla geçtiği kabul edildiği için) durumlarında maddeler kolaylaştırılmış difüzyonla hücre içine alınamaz.
Cevap D seçeneğidir.