Sorunun Çözümü
Verilen metabolik olayları gerçekleştiren organelleri belirleyelim:
- X: Besin + O₂ → CO₂ + H₂O + ATP + Isı Bu, oksijenli solunum reaksiyonudur. Bu olay mitokondride gerçekleşir.
- Y: Amino asit (n) → Polipeptit + (n+1) H₂O Bu, protein sentezi (dehidrasyon sentezi) reaksiyonudur. Bu olay ribozomlarda gerçekleşir.
- Z: H₂O₂ → H₂O + 1/2 O₂ Bu, hidrojen peroksitin parçalanması reaksiyonudur. Bu olay peroksizomlarda gerçekleşir (katalaz enzimi ile).
- T: Protein + (n+1) H₂O → Amino asit (n) Bu, proteinin hidrolizi (sindirim) reaksiyonudur. Bu olay lizozomlarda gerçekleşir (hidrolitik enzimler ile).
- R: CO₂ + H₂O → Besin + O₂ Bu, fotosentez reaksiyonudur. Bu olay kloroplastlarda gerçekleşir.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) X, matriks ve krista adı verilen yapılardan meydana gelir. X mitokondridir. Mitokondrinin iç zarı kıvrımlar yaparak kristaları oluşturur ve iç boşluğu matriks olarak adlandırılır. Bu ifade doğrudur.
- B) Y; sitoplazma, mitokondri, kloroplast, çekirdek zarı ve hücre zarında bulunabilir. Y ribozomdur. Ribozomlar sitoplazmada (serbest ribozomlar), mitokondride, kloroplastlarda ve endoplazmik retikulum üzerinde (çekirdek zarının dış zarı ile bağlantılı) bulunur. Ancak, ribozomlar doğrudan çekirdek zarı üzerinde veya hücre zarında bulunmazlar. Bu ifade yanlıştır.
- C) Z yağ asitlerini mitokondrinin kullanabileceği daha küçük moleküllere dönüştürür. Z peroksizomdur. Peroksizomlar, özellikle uzun zincirli yağ asitlerinin beta-oksidasyonunu yaparak onları mitokondrinin kullanabileceği daha küçük moleküllere (asetil-CoA gibi) dönüştürür. Bu ifade doğrudur.
- D) T'de hidroliz tepkimelerinde ATP kullanılmaz. T lizozomdur ve hidroliz (sindirim) reaksiyonları gerçekleştirir. Hidroliz tepkimeleri genellikle enerji (ATP) gerektirmez, aksine enerji açığa çıkarabilir. ATP genellikle sentez (anabolik) reaksiyonlarında kullanılır. Bu ifade doğrudur.
- E) R'de DNA ve tüm RNA çeşitleri bulunur. R kloroplasttır. Kloroplastlar, kendi DNA'larına, ribozomlarına (rRNA), mRNA'larına ve tRNA'larına sahip yarı otonom organellerdir, bu sayede kendi proteinlerinin bir kısmını sentezleyebilirler. Bu ifade doğrudur.
Yanlış olan ifade B seçeneğidir.
Cevap B seçeneğidir.