Sorunun Çözümü
Verilen soruyu adım adım inceleyelim:
- Tuğçe'nin durumu: Vücudunda X vitamini fazlalığı avuç içi ve ayak tabanlarında sarı renge neden olmuştur. Bu durum genellikle beta-karoten (A vitamininin öncüsü) veya A vitamini fazlalığında görülür. Yağda çözünen vitaminler (A, D, E, K) vücutta depolanır ve fazlalıkları toksik etkilere yol açabilir. Suda çözünen vitaminler (B ve C) ise genellikle fazlası idrarla atılır. Bu nedenle X vitamininin yağda çözünen bir vitamin olduğu anlaşılmaktadır.
- Oktay'ın durumu: Vücuduna yüksek dozda Y vitamini aldığı için böbrek taşı ve çeşitli bölgelerde kireçlenme görülmektedir. Bu belirtiler, kalsiyum ve fosfor metabolizmasını düzenleyen D vitamininin aşırı alımında (hipervitaminoz D) ortaya çıkan hiperkalsemi (kanda aşırı kalsiyum) ile ilişkilidir. Aşırı kalsiyum böbrek taşına ve yumuşak dokularda kireçlenmeye neden olur. Bu nedenle Y vitamininin D vitamini olduğu anlaşılmaktadır.
Şimdi verilen ifadeleri değerlendirelim:
- I. X suda çözünen bir vitamindir.
X vitamininin fazlalığı vücutta birikerek sarı renklenmeye neden olmuştur. Bu durum, X'in yağda çözünen bir vitamin (muhtemelen A vitamini veya öncüsü) olduğunu gösterir. Suda çözünen vitaminler vücutta birikmez. Bu ifade yanlıştır. - II. Y kalsiyum ve fosforun ince bağırsakta emilmesini sağlar.
Y vitamininin D vitamini olduğunu belirlemiştik. D vitamininin temel görevi, kalsiyum ve fosforun ince bağırsaktan emilimini artırmaktır. Bu ifade doğrudur. - III. Tuğçe karaciğer ve yumurta sarısını fazla tüketmemelidir.
Tuğçe'de X (A vitamini) fazlalığı vardır. Karaciğer ve yumurta sarısı, A vitamini açısından zengin besinlerdir. Dolayısıyla, Tuğçe'nin bu besinleri fazla tüketmemesi gerekir. Bu ifade doğrudur. - IV. Oktay'da damar sertliği de görülebilir.
Oktay'da Y (D vitamini) fazlalığına bağlı hiperkalsemi ve kireçlenme görülmektedir. Aşırı kalsiyum birikimi damarlarda da kireçlenmeye yol açarak damar sertliğine (ateroskleroz) neden olabilir. Bu ifade doğrudur.
Sonuç olarak, II, III ve IV numaralı ifadeler doğrudur.
Cevap D seçeneğidir.