Sorunun Çözümü
Verilen X atomunun elektron dizilimi $1s^2 2s^2 2p^6 3s^1$ şeklindedir.
Bu dizilime göre:
- Toplam elektron sayısı $2+2+6+1 = 11$'dir. Dolayısıyla X atomu 11 protona sahiptir ve periyodik tabloda sodyum (Na) elementine karşılık gelir.
- Son katmanında (3s) 1 elektron bulunduğundan, X bir alkali metaldir (1A grubu). Bileşiklerinde +1 yüklü iyon ($X^+$) oluşturma eğilimindedir.
Şimdi yargıları inceleyelim:
I. $_{12}$Mg atomu ile bileşik oluşturmaz.
- Magnesium (Mg) atomunun atom numarası 12'dir. Elektron dizilimi $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2$'dir. Mg, 2A grubu bir toprak alkali metalidir.
- Hem X (Na) hem de Mg metaldir. Metaller genellikle birbirleriyle kimyasal bileşik oluşturmazlar (alaşım oluşturabilirler, ancak alaşımlar birer karışımdır, bileşik değildir).
- Bu nedenle, X ve Mg atomları bileşik oluşturmaz. Yargı I doğrudur.
II. $_{8}$O ile oluşturduğu bağın iyonik karakteri $_{9}$F ile oluşturduğu bağın iyonik karakterinden azdır.
- Bağın iyonik karakteri, bağ yapan atomların elektronegatiflik farkı ($\Delta EN$) ile doğru orantılıdır. Elektronegatiflik farkı ne kadar büyükse, iyonik karakter o kadar fazladır.
- Periyodik tabloda elektronegatiflik soldan sağa doğru artar ve yukarıdan aşağıya doğru azalır.
- X (Na) 1A grubunda, O (Oksijen) 6A grubunda, F (Flor) 7A grubundadır.
- Elektronegatiflik sıralaması: F > O > Na (X).
- X-O bağı için elektronegatiflik farkı: $\Delta EN_{X-O} = EN_O - EN_X$
- X-F bağı için elektronegatiflik farkı: $\Delta EN_{X-F} = EN_F - EN_X$
- $EN_F > EN_O$ olduğundan, $(EN_F - EN_X) > (EN_O - EN_X)$ olacaktır.
- Bu durumda, X-F bağının iyonik karakteri, X-O bağının iyonik karakterinden daha fazladır.
- Dolayısıyla, X-O bağının iyonik karakteri, X-F bağının iyonik karakterinden azdır. Yargı II doğrudur.
III. $_{16}$S ile $X_2S$ formülüne sahip bileşik oluşturur.
- X atomu (Na) 1A grubunda olup, bileşiklerinde +1 yüklü iyon ($X^+$) oluşturur.
- Kükürt (S) atomunun atom numarası 16'dır. Elektron dizilimi $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^4$'tür. Son katmanında 6 elektron bulunduğundan (6A grubu), kararlı hale gelmek için 2 elektron alarak -2 yüklü iyon ($S^{2-}$) oluşturur.
- $X^+$ ve $S^{2-}$ iyonları arasında iyonik bir bileşik oluşurken, yüklerin dengelenmesi gerekir. Bunun için iki tane $X^+$ iyonu ile bir tane $S^{2-}$ iyonu birleşir.
- Oluşan bileşiğin formülü $X_2S$ olur. Yargı III doğrudur.
Tüm yargılar (I, II ve III) doğru olduğundan, doğru seçenek E'dir.
Cevap E seçeneğidir.