Sorunun Çözümü
Verilen Lewis nokta yapılarına sahip bileşiklerin kendi molekülleri arasındaki baskın etkileşim türünün dipol-dipol etkileşimleri olup olmadığını belirlemek için moleküllerin polarlığını incelememiz gerekir. Dipol-dipol etkileşimleri, polar moleküller arasında görülen baskın etkileşimlerdir (hidrojen bağı yapmıyorlarsa).
- I. HCl (Hidrojen klorür):
- H-Cl bağı polardır çünkü klor, hidrojenden daha elektronegatiftir.
- Molekül doğrusal bir yapıya sahiptir ve bağ dipolü iptal olmaz.
- Bu nedenle HCl molekülü polardır ve kendi molekülleri arasında dipol-dipol etkileşimleri baskındır.
- II. H₂S (Hidrojen sülfür):
- S-H bağları polardır çünkü kükürt, hidrojenden daha elektronegatiftir.
- Merkez atom olan kükürt üzerinde ortaklanmamış elektron çiftleri bulunur (iki çift). Bu, moleküle kırık doğru (açısal) bir geometri verir.
- Bağ dipolleri simetrik olarak iptal olmaz.
- Bu nedenle H₂S molekülü polardır ve kendi molekülleri arasında dipol-dipol etkileşimleri baskındır. (Hidrojen bağı yapmaz çünkü kükürt, hidrojen bağı için yeterince elektronegatif değildir.)
- III. NH₃ (Amonyak):
- N-H bağları polardır çünkü azot, hidrojenden daha elektronegatiftir.
- Merkez atom olan azot üzerinde bir çift ortaklanmamış elektron bulunur. Bu, moleküle üçgen piramit bir geometri verir.
- Bağ dipolleri simetrik olarak iptal olmaz, molekül polardır.
- Ancak, azotun yüksek elektronegatifliği ve hidrojene bağlı olması nedeniyle NH₃ molekülleri arasında hidrojen bağları oluşur. Hidrojen bağları, dipol-dipol etkileşimlerinden daha güçlüdür ve bu molekül için baskın etkileşim türüdür. Dolayısıyla, baskın etkileşim dipol-dipol değildir.
- IV. CHCl₃ (Kloroform):
- C-Cl ve C-H bağları polardır.
- Merkez atom olan karbon üzerinde ortaklanmamış elektron çifti bulunmaz ve dört farklı atom (3 Cl, 1 H) bağlıdır. Molekül düzgün dörtyüzlü (tetrahedral) bir geometriye sahiptir ancak bağlı atomların farklı olması nedeniyle simetri bozulur.
- Bağ dipolleri simetrik olarak iptal olmaz.
- Bu nedenle CHCl₃ molekülü polardır ve kendi molekülleri arasında dipol-dipol etkileşimleri baskındır.
Sonuç olarak, I (HCl), II (H₂S) ve IV (CHCl₃) moleküllerinin kendi molekülleri arasında baskın etkileşim türü dipol-dipol etkileşimleridir.
Cevap D seçeneğidir.