Verilen moleküller CH₄ (metan) ve HBr (hidrojen bromür) için ifadeleri inceleyelim:
- CH₄ (Metan):
- Karbon (C) ve Hidrojen (H) atomları arasındaki elektronegatiflik farkı (\( \text{C: 2.55, H: 2.20} \)) \(|2.55 - 2.20| = 0.35\) olduğundan, C-H bağları polar kovalent bağlardır.
- CH₄ molekülü tetrahedral geometriye sahiptir ve simetrik yapısı nedeniyle bağ dipol momentleri birbirini götürür. Bu yüzden CH₄ apolar bir moleküldür.
- Apolar moleküller arasında sadece London (indüklenmiş dipol-indüklenmiş dipol) kuvvetleri bulunur.
- HBr (Hidrojen Bromür):
- Hidrojen (H) ve Brom (Br) atomları arasındaki elektronegatiflik farkı (\( \text{H: 2.20, Br: 2.96} \)) \(|2.96 - 2.20| = 0.76\) olduğundan, H-Br bağı polar kovalent bağdır.
- HBr molekülü doğrusal yapıdadır ve elektronegatiflik farkı nedeniyle kalıcı bir dipol momenti vardır. Bu yüzden HBr polar bir moleküldür.
- Polar moleküller arasında dipol-dipol etkileşimleri bulunur.
Şimdi seçenekleri değerlendirelim:
- A) CH₄ molekülünde indüklenmiş dipol oluşur.
CH₄ apolar bir molekül olduğu için, anlık elektron dağılımındaki düzensizlikler nedeniyle geçici dipoller (indüklenmiş dipoller) oluşur. Bu ifade doğrudur.
- B) HBr molekülünde kalıcı dipol oluşur.
HBr polar bir molekül olduğu için, molekülde kalıcı bir dipol momenti bulunur. Bu ifade doğrudur.
- C) HBr ile CH₄ molekülleri arasında dipol-indüklenmiş dipol etkileşimleri bulunur.
HBr polar (kalıcı dipol) bir molekül, CH₄ ise apolar (indüklenmiş dipol oluşturabilen) bir moleküldür. Polar ve apolar moleküller arasında dipol-indüklenmiş dipol etkileşimleri oluşur. Bu ifade doğrudur.
- D) CH₄ bileşiğinde molekül içerisinde atomlar arasında apolar kovalent bağ bulunur.
CH₄ molekülünde C-H bağları bulunur. C ve H atomları arasındaki elektronegatiflik farkı 0.35'tir. Bu fark, bağın polar kovalent olduğunu gösterir. Apolar kovalent bağlar, elektronegatiflik farkı sıfır olan (aynı tür atomlar arasındaki) bağlardır. Bu ifade yanlıştır.
- E) CH₄ molekülleri arasında yoğun fazda London kuvvetleri bulunur.
CH₄ apolar bir molekül olduğu için, moleküller arası etkileşimler sadece London (indüklenmiş dipol-indüklenmiş dipol) kuvvetleridir. Bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki analizlere göre, yanlış olan ifade D seçeneğidir.
Cevap D seçeneğidir.