Sorunun Çözümü
Verilen bilgilere göre \(XY_2\) molekülünü inceleyelim:
- Y elementi halojendir, yani 7A grubundadır ve genellikle tek bağ yapar.
- X elementi merkez atomdur ve iki çift ortaklaşmamış elektronu (iki lone pair) vardır.
Adım 1: Molekülün Lewis yapısını ve geometrisini belirleme
- X merkez atomdur.
- X, iki Y atomu ile bağ yapar.
- X'in iki çift ortaklaşmamış elektronu (4 elektron) vardır.
- X atomunun etrafındaki elektron yoğunluğu: 2 bağ çifti (Y ile) + 2 ortaklaşmamış elektron çifti = 4 elektron yoğunluğu.
- Bu durum, VSEPR teorisine göre elektron geometrisinin tetrahedral, molekül geometrisinin ise açısal (bent) olduğunu gösterir.
Adım 2: Yargı I'i değerlendirme - Molekül polardır.
- Molekülün geometrisi açısal olduğu için simetrik değildir.
- X-Y bağları, Y halojen olduğu için polar olacaktır (elekttronegatiflik farkı nedeniyle).
- Merkez atom X üzerindeki ortaklaşmamış elektron çiftleri de molekülün dipol momentine katkıda bulunur ve bağ dipollerinin birbirini götürmesini engeller.
- Bu nedenle, molekül polardır. (I. yargı doğru)
Adım 3: Yargı II'yi değerlendirme - X elementi periyodik sistemin 2A grubunda bulunabilir.
- X merkez atomu 2 bağ oluşturur ve 2 ortaklaşmamış elektron çiftine sahiptir.
- Bağlar için 2 elektron, ortaklaşmamış çiftler için 4 elektron (2 çift x 2 elektron/çift) olmak üzere X'in toplam değerlik elektron sayısı 2 + 4 = 6'dır.
- 6 değerlik elektronu olan bir element 6A grubunda (veya 16. grup) bulunur.
- Bu nedenle, X elementi 2A grubunda bulunamaz. (II. yargı yanlış)
Adım 4: Yargı III'ü değerlendirme - X ve Y molekülde oktet kuralına uyar.
- Y atomu için: Y halojen olduğu için 1 bağ yapar ve 3 ortaklaşmamış elektron çifti bulunur. Toplamda 1 bağ çifti (2 elektron) + 3 ortaklaşmamış çift (6 elektron) = 8 elektron. Y oktet kuralına uyar.
- X atomu için: X, iki Y atomu ile 2 bağ yapar (2 x 2 = 4 elektron) ve 2 ortaklaşmamış elektron çiftine sahiptir (2 x 2 = 4 elektron). Toplamda 4 (bağ) + 4 (ortaklaşmamış) = 8 elektron. X oktet kuralına uyar.
- Bu nedenle, X ve Y molekülde oktet kuralına uyar. (III. yargı doğru)
Sonuç olarak, I ve III numaralı yargılar doğrudur.
Cevap C seçeneğidir.