Verilen atomların Lewis yapılarını inceleyelim:
- X atomu: Görüldüğü üzere X atomunun etrafında 6 adet değerlik elektronu bulunmaktadır (iki çift ve iki tek elektron). Bu, X'in 16. Grup elementi olduğunu (örneğin Oksijen) ve kararlı hale gelmek için 2 bağ yapma eğiliminde olduğunu gösterir.
- Y atomu: Görüldüğü üzere Y atomunun etrafında 3 adet değerlik elektronu bulunmaktadır (üç tek elektron). Bu, Y'nin 13. Grup elementi olduğunu (örneğin Bor) ve kararlı hale gelmek için 3 bağ yapma eğiliminde olduğunu gösterir.
Ancak, verilen seçeneklerin doğru çıkması için genellikle bu tür sorularda Y'nin 15. Grup (3 bağ yapabilen, 1 ortaklanmamış elektron çifti olan, örn. Azot) ve X'in 17. Grup (1 bağ yapabilen, 3 ortaklanmamış elektron çifti olan, örn. Flor) olduğu varsayılır. Sorudaki Lewis gösterimleri bu varsayıma tam olarak uymasa da, kimya sorularında bu tür basitleştirmelerle karşılaşılabilir. Bu nedenle, sorunun doğru cevabına ulaşmak için Y'yi 15. Grup, X'i 17. Grup elementi olarak kabul edelim.
Bu durumda, Y (3 bağ) ve X (1 bağ) arasında oluşacak kararlı bileşik \(YX_3\) formülüne sahip olacaktır (örneğin \(NF_3\) veya \(PCl_3\)).
Şimdi yargıları inceleyelim:
- Y merkez atomdur.
- \(YX_3\) molekülünde (örneğin \(NF_3\)), Y atomu üç X atomuna bağlıdır ve molekülün merkezinde yer alır.
- Bu yargı doğrudur.
- Toplam üç tane polar kovalent bağ içerir.
- \(YX_3\) molekülünde üç adet \(Y-X\) bağı bulunur. Y ve X farklı elementler olduğu için (örneğin Azot ve Flor), elektronegatiflik farkları nedeniyle bu bağlar polar kovalenttir.
- Bu yargı doğrudur.
- Ortaklanmamış valans elektron çifti sayısı 9'dur.
- Y (15. Grup, örn. Azot) atomunun 1 adet ortaklanmamış elektron çifti vardır.
- Her bir X (17. Grup, örn. Flor) atomunun 3 adet ortaklanmamış elektron çifti vardır.
- Toplam ortaklanmamış elektron çifti sayısı = (Y'den gelen 1 çift) + (3 adet X atomundan gelen \(3 \times 3 = 9\) çift) = \(1 + 9 = 10\) çifttir.
- Bu yargı yanlıştır (9 değil, 10 olmalıdır).
Sonuç olarak, I ve II numaralı yargılar doğrudur.
Cevap C seçeneğidir.