Sorunun Çözümü
Verilen element atomlarının atom numaralarına göre özelliklerini belirleyelim:
- X (Atom Numarası 16): Elektron dizilimi 2)8)6 şeklindedir. 6A grubunda bir ametaldir. Oktetini tamamlamak için 2 elektron alır veya 2 kovalent bağ yapar. Bağ yapma kapasitesi 2'dir.
- Y (Atom Numarası 1): Elektron dizilimi 1 şeklindedir. 1A grubunda bir ametaldir (hidrojen). Dubletini tamamlamak için 1 elektron alır veya 1 kovalent bağ yapar. Bağ yapma kapasitesi 1'dir.
- Z (Atom Numarası 7): Elektron dizilimi 2)5 şeklindedir. 5A grubunda bir ametaldir. Oktetini tamamlamak için 3 elektron alır veya 3 kovalent bağ yapar. Bağ yapma kapasitesi 3'tür.
Şimdi seçenekleri bu bilgilere göre değerlendirelim:
A) X ile Y arasında oluşan X\(_2\)Y bileşiği apolardır.
- Y (hidrojen) sadece 1 bağ yapabilir. Bu nedenle, Y'nin iki X atomuna bağlanarak merkez atom olması mümkün değildir. Yani, X\(_2\)Y formülü bu elementler için kararlı bir bileşiği temsil etmez.
- Eğer kastedilen bileşik XY\(_2\) olsaydı (örneğin H\(_2\)S gibi), X (merkez atom) 6A grubunda olduğu için iki bağ yapar ve üzerinde iki çift ortaklanmamış elektron bulundurur. Bu ortaklanmamış elektron çiftleri molekülün geometrisini kırık doğru (açısal) yapar ve molekül polar olurdu.
- Her iki durumda da (formülün yanlışlığı veya XY\(_2\) olarak kabul edilmesi), bu ifade yanlıştır.
B) Z\(_2\) molekülünde 3 tane apolar kovalent bağ bulunur.
- Z (5A grubu) 3 bağ yapar. Z\(_2\) molekülü, azot (N\(_2\)) molekülüne benzer şekilde üçlü bağ (Z≡Z) içerir.
- Üçlü bağ, bir sigma (\(\sigma\)) ve iki pi (\(\pi\)) bağından oluşur, yani toplam 3 kovalent bağ vardır. Aynı tür atomlar arasında oluştuğu için bu bağlar apolar kovalent bağlardır.
- Bu ifade doğrudur.
C) Y ile Z arasında oluşan kararlı bileşiğin formülü ZY\(_3\) olur.
- Z 3 bağ yapar, Y 1 bağ yapar. Z merkez atom olarak 3 tane Y atomuna bağlanır (örneğin amonyak, NH\(_3\)).
- Bu durumda bileşiğin formülü ZY\(_3\) olur.
- Bu ifade doğrudur.
D) Y\(_2\) molekülünde ortaklanmamış elektron çifti bulunmaz.
- Y (hidrojen) 1 değerlik elektronuna sahiptir. Y\(_2\) molekülünde (H\(_2\)) iki Y atomu birer elektronunu ortaklaşarak tekli kovalent bağ oluşturur (Y-Y).
- Her Y atomu dubletini tamamlar ve ortaklaşa kullanılan elektronlar dışında ortaklanmamış elektron çifti bulunmaz.
- Bu ifade doğrudur.
E) Bağ yapma kapasiteleri arasında Z > X > Y ilişkisi vardır.
- Z'nin bağ yapma kapasitesi 3'tür.
- X'in bağ yapma kapasitesi 2'dir.
- Y'nin bağ yapma kapasitesi 1'dir.
- Dolayısıyla, 3 > 2 > 1 yani Z > X > Y ilişkisi doğrudur.
- Bu ifade doğrudur.
Yukarıdaki analizlere göre, yanlış olan ifade A seçeneğidir.
Cevap A seçeneğidir.