Sorunun Çözümü
Verilen X, Y ve Z elementlerinin atom numaralarına göre periyodik tablodaki yerlerini ve özelliklerini inceleyelim:
- X (Atom Numarası 15): Elektron dizilimi $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^3$. Bu, X'in 3. periyot 5A grubunda olduğunu gösterir.
- Y (Atom Numarası 16): Elektron dizilimi $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^4$. Bu, Y'nin 3. periyot 6A grubunda olduğunu gösterir.
- Z (Atom Numarası 20): Elektron dizilimi $1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^2$. Bu, Z'nin 4. periyot 2A grubunda olduğunu gösterir.
Şimdi her bir grafiği periyodik özelliklerin değişim yönlerine göre değerlendirelim:
I. Elektronegatiflik:
- Elektronegatiflik, periyodik tabloda aynı periyotta soldan sağa doğru genellikle artar, aynı grupta yukarıdan aşağıya doğru ise azalır.
- X (3. periyot 5A) ve Y (3. periyot 6A) aynı periyottadır. Y'nin elektronegatifliği X'ten daha büyüktür (Y > X).
- Z (4. periyot 2A) ise X ve Y'ye göre daha aşağıda ve daha soldadır. Bu nedenle elektronegatifliği en düşük olan Z'dir (Z < X ve Z < Y).
- Sıralama: Z < X < Y.
- Grafik I, atom numarası arttıkça X'ten Y'ye elektronegatifliğin arttığını, Y'den Z'ye ise azaldığını göstermektedir. Bu, beklenen sıralama ile uyumludur.
- Grafik I doğrudur.
II. Atom Yarıçapı:
- Atom yarıçapı, periyodik tabloda aynı periyotta soldan sağa doğru azalır, aynı grupta yukarıdan aşağıya doğru ise artar.
- X (3. periyot 5A) ve Y (3. periyot 6A) aynı periyottadır. X'in atom yarıçapı Y'den daha büyüktür (X > Y).
- Z (4. periyot 2A) 4. periyotta olduğu için 3. periyottaki X ve Y'den daha büyük bir atom yarıçapına sahiptir (Z > X ve Z > Y).
- Sıralama: Y < X < Z.
- Grafik II, atom numarası arttıkça X'ten Y'ye atom yarıçapının arttığını, Y'den Z'ye ise azaldığını göstermektedir. Bu, beklenen sıralama ile çelişmektedir (X > Y ve Z en büyük olmalıydı).
- Grafik II yanlıştır.
III. Birinci İyonlaşma Enerjisi:
- Birinci iyonlaşma enerjisi, periyodik tabloda aynı periyotta soldan sağa doğru genellikle artar (istisnalar hariç), aynı grupta yukarıdan aşağıya doğru ise azalır.
- X (3. periyot 5A) ve Y (3. periyot 6A) aynı periyottadır. Küresel simetri nedeniyle 5A grubunun iyonlaşma enerjisi 6A grubundan daha büyüktür (X > Y).
- Z (4. periyot 2A) 4. periyotta olduğu için 3. periyottaki X ve Y'den daha düşük bir iyonlaşma enerjisine sahiptir (Z < X ve Z < Y).
- Sıralama: Z < Y < X.
- Grafik III, atom numarası arttıkça X'ten Y'ye iyonlaşma enerjisinin azaldığını (5A > 6A istisnası), Y'den Z'ye ise yine azaldığını göstermektedir. Bu, beklenen sıralama ile uyumludur.
- Grafik III doğrudur.
Sonuç olarak, I ve III numaralı grafikler doğrudur.
Cevap C seçeneğidir.