Sorunun Çözümü
Verilen elementlerin atom numaralarına göre periyodik sistemdeki yerlerini ve özelliklerini inceleyelim:
- Y (Z=11): Elektron dizilimi \(1s^2 2s^2 2p^6 3s^1\). Bu, Y'nin 3. periyot 1A grubunda olduğunu gösterir.
- Z (Z=12): Elektron dizilimi \(1s^2 2s^2 2p^6 3s^2\). Bu, Z'nin 3. periyot 2A grubunda olduğunu gösterir.
- X (Z=19): Elektron dizilimi \(1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^1\). Bu, X'in 4. periyot 1A grubunda olduğunu gösterir.
Buna göre elementlerin periyodik sistemdeki konumları şöyledir:
- Y ve Z aynı periyotta (3. periyot), Y (1A) Z'nin (2A) solundadır.
- Y ve X aynı grupta (1A), X (4. periyot) Y'nin (3. periyot) altındadır.
Şimdi yargıları değerlendirelim:
I. Atom yarıçapı en büyük olan X tir.
- Atom yarıçapı, periyodik sistemde aynı grupta yukarıdan aşağıya doğru artar (periyot numarası arttıkça). Bu nedenle \(r_X > r_Y\).
- Atom yarıçapı, aynı periyotta soldan sağa doğru azalır. Bu nedenle \(r_Y > r_Z\).
- Bu sıralamadan \(r_X > r_Y > r_Z\) sonucu çıkar. Dolayısıyla atom yarıçapı en büyük olan X'tir.
- Yargı I doğrudur.
II. Birinci iyonlaşma enerjisi en büyük olan Z dir.
- Birinci iyonlaşma enerjisi, periyodik sistemde aynı grupta yukarıdan aşağıya doğru azalır. Bu nedenle \(IE_Y > IE_X\).
- Birinci iyonlaşma enerjisi, aynı periyotta soldan sağa doğru genellikle artar. 1A grubundan 2A grubuna geçildiğinde iyonlaşma enerjisi artar (küresel simetri nedeniyle 2A > 3A olsa da, 2A > 1A genel kurala uyar). Bu nedenle \(IE_Z > IE_Y\).
- Bu sıralamadan \(IE_Z > IE_Y > IE_X\) sonucu çıkar. Dolayısıyla birinci iyonlaşma enerjisi en büyük olan Z'dir.
- Yargı II doğrudur.
III. Y nin elektronegatifliği, X inkinden büyüktür.
- Elektronegatiflik, periyodik sistemde aynı grupta yukarıdan aşağıya doğru azalır (atom yarıçapı arttıkça çekirdeğin elektron çekme gücü azalır).
- Y ve X aynı grupta (1A) olup, Y (3. periyot) X'ten (4. periyot) daha yukarıdadır. Bu nedenle Y'nin elektronegatifliği X'inkinden büyüktür (\(EN_Y > EN_X\)).
- Yargı III doğrudur.
Her üç yargı da doğru olduğundan, doğru seçenek E'dir.
Cevap E seçeneğidir.