Irmak'ın tasarladığı periyodik sistemi bulmak için öncelikle verilen elementlerin atom numaralarına göre elektron dizilimlerini, değerlik elektron sayılarını, grup ve periyotlarını, metal/ametal özelliklerini belirleyelim:

• \(_{3}\text{X}\) (Lityum): \(1s^2 2s^1\). 1 değerlik elektronu. 2. periyot, 1A grubu. Metal.
• \(_{8}\text{Y}\) (Oksijen): \(1s^2 2s^2 2p^4\). 6 değerlik elektronu. 2. periyot, 6A grubu. Ametal.
• \(_{9}\text{Z}\) (Flor): \(1s^2 2s^2 2p^5\). 7 değerlik elektronu. 2. periyot, 7A grubu. Ametal.
• \(_{11}\text{T}\) (Sodyum): \(1s^2 2s^2 2p^6 3s^1\). 1 değerlik elektronu. 3. periyot, 1A grubu. Metal.
• \(_{16}\text{K}\) (Kükürt): \(1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^4\). 6 değerlik elektronu. 3. periyot, 6A grubu. Ametal.
• \(_{17}\text{L}\) (Klor): \(1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^5\). 7 değerlik elektronu. 3. periyot, 7A grubu. Ametal.
• \(_{19}\text{M}\) (Potasyum): \(1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^1\). 1 değerlik elektronu. 4. periyot, 1A grubu. Metal.
• \(_{34}\text{N}\) (Selenyum): \(1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^2 3d^{10} 4p^4\). 6 değerlik elektronu. 4. periyot, 6A grubu. Ametal.
• \(_{35}\text{O}\) (Brom): \(1s^2 2s^2 2p^6 3s^2 3p^6 4s^2 3d^{10} 4p^5\). 7 değerlik elektronu. 4. periyot, 7A grubu. Ametal.

Elementleri gruplarına göre ayıralım:

• 1A Grubu (1 değerlik elektronu, Metaller): X (\(_{3}\text{Li}\)), T (\(_{11}\text{Na}\)), M (\(_{19}\text{K}\))
• 6A Grubu (6 değerlik elektronu, Ametaller): Y (\(_{8}\text{O}\)), K (\(_{16}\text{S}\)), N (\(_{34}\text{Se}\))
• 7A Grubu (7 değerlik elektronu, Ametaller): Z (\(_{9}\text{F}\)), L (\(_{17}\text{Cl}\)), O (\(_{35}\text{Br}\))

Şimdi periyodik sistemin özelliklerini kontrol edelim:

1. Metaller ve ametaller aynı grupta bulunmamalıdır. (Her sütun ya tamamen metal ya da tamamen ametal olmalı.)
2. Aynı grupta bulunan elementlerin valans elektron sayıları eşit olmalıdır. (Her sütundaki elementlerin değerlik elektron sayıları aynı olmalı.)
3. Soldan sağa doğru gidildikçe atom hacmi azalmalıdır. (Her satırda soldaki elementin atom hacmi sağdakinden büyük olmalı.) Atom hacmi periyotta soldan sağa azalır, grupta yukarıdan aşağı artar.

Seçenekleri bu kurallara göre inceleyelim:

• A) Seçeneği:
  • 1. ve 2. kural kontrolü (Sütunlar):
    • 1. Sütun (X, T, M): Hepsi 1 değerlik elektronlu metal. Uygun.
    • 2. Sütun (K, Y, N): Hepsi 6 değerlik elektronlu ametal. Uygun.
    • 3. Sütun (L, O, Z): Hepsi 7 değerlik elektronlu ametal. Uygun.
  • 3. kural kontrolü (Satırlar - Atom Hacmi):
    • 1. Satır (X, K, L): X (2. periyot), K (3. periyot), L (3. periyot). Atom hacmi periyot numarası arttıkça artar. Bu durumda K ve L, X'ten daha büyük hacme sahip olmalıdır. K (3. periyot, 6A) > L (3. periyot, 7A) > X (2. periyot, 1A). Soldan sağa hacim azalma kuralına uymaz (X < K). Uygun değil.
• B) Seçeneği:
  • 1. ve 2. kural kontrolü (Sütunlar):
    • 1. Sütun (X, Y, Z): X (1 değerlik e-, metal), Y (6 değerlik e-, ametal), Z (7 değerlik e-, ametal). Değerlik elektron sayıları ve metal/ametal özellikleri farklı. Uygun değil.
• C) Seçeneği:
  • 1. ve 2. kural kontrolü (Sütunlar):
    • 1. Sütun (O, L, Z): Hepsi 7 değerlik elektronlu ametal. Uygun.
    • 2. Sütun (N, K, Y): Hepsi 6 değerlik elektronlu ametal. Uygun.
    • 3. Sütun (M, T, X): Hepsi 1 değerlik elektronlu metal. Uygun.
  • 3. kural kontrolü (Satırlar - Atom Hacmi):
    • 1. Satır (O, N, M): O (\(_{35}\text{Br}\)), N (\(_{34}\text{Se}\)), M (\(_{19}\text{K}\)). Hepsi 4. periyot elementleridir. Atom hacmi soldan sağa azalır, yani M > N > O olmalıdır. Seçenekte O, N, M sırası verilmiş, bu da O > N > M anlamına gelir. Uygun değil.
• D) Seçeneği:
  • 1. ve 2. kural kontrolü (Sütunlar):
    • 1. Sütun (X, T, M): X (\(_{3}\text{Li}\)), T (\(_{11}\text{Na}\)), M (\(_{19}\text{K}\)). Hepsi 1 değerlik elektronlu metal. Uygun.
    • 2. Sütun (Y, K, N): Y (\(_{8}\text{O}\)), K (\(_{16}\text{S}\)), N (\(_{34}\text{Se}\)). Hepsi 6 değerlik elektronlu ametal. Uygun.
    • 3. Sütun (Z, L, O): Z (\(_{9}\text{F}\)), L (\(_{17}\text{Cl}\)), O (\(_{35}\text{Br}\)). Hepsi 7 değerlik elektronlu ametal. Uygun.
  • 3. kural kontrolü (Satırlar - Atom Hacmi):
    • 1. Satır (X, Y, Z): X (\(_{3}\text{Li}\)), Y (\(_{8}\text{O}\)), Z (\(_{9}\text{F}\)). Hepsi 2. periyot elementleridir. Atom hacmi soldan sağa azalır: Hacim(X) > Hacim(Y) > Hacim(Z). Uygun.
    • 2. Satır (T, K, L): T (\(_{11}\text{Na}\)), K (\(_{16}\text{S}\)), L (\(_{17}\text{Cl}\)). Hepsi 3. periyot elementleridir. Atom hacmi soldan sağa azalır: Hacim(T) > Hacim(K) > Hacim(L). Uygun.
    • 3. Satır (M, N, O): M (\(_{19}\text{K}\)), N (\(_{34}\text{Se}\)), O (\(_{35}\text{Br}\)). Hepsi 4. periyot elementleridir. Atom hacmi soldan sağa azalır: Hacim(M) > Hacim(N) > Hacim(O). Uygun.

  Tüm kuralları sağladığı için D seçeneği doğru cevaptır.

• E) Seçeneği:
  • 1. ve 2. kural kontrolü (Sütunlar):
    • 2. Sütun (Y, Z, K): Y (6 değerlik e-), Z (7 değerlik e-), K (6 değerlik e-). Değerlik elektron sayıları farklı. Uygun değil.

Cevap D seçeneğidir.